Paul Verheijen


Home

Menu

Expo

Mail

Info

Bestel

Zoek

ANNUNCIATIE

Merkwaardige schildering in Rome



Antoniazzo Romano
circa 1490-1500
Tempera op paneel
Rome, Santa Maria sopra Minerva
In de christelijke iconografie verwijst het woord Annunciatie (Latijn annuntiatio = verkondiging) naar de voorstelling van de aartsengel Gabriël die - volgens de evangelist Lucas - Maria in haar huis te Nazaret een bezoek brengt en haar meldt dat God haar uitverkoren heeft om de moeder van zijn Zoon te worden.

Dit tafereel is ontelbare keren uitgebeeld.
Het thema was reeds in de oud-Christelijke kunst (catacomben Rome) geliefd.

De Cappella dell'Annunziata in de Santa Maria Sopra Minerva te Rome bevat ook zo'n Annunciatie en wel van Antoniazzo Romano (1430/35-1508/12).
Tegen een gouden achtergrond zie je het tafereel uit het evangelie volgens Lucas.
Links heeft de engel Gabriël een witte lelie in de linkerhand bij zich.
Deze lelie is zowel het symbool voor Maria's koningin-zijn als haar maagdelijkheid en wordt ook wel Madonna-lelie genoemd.
God kijkt linksboven toe.
Een witte duif, symbool voor de H.Geest is weggevlogen uit Gods handen en is onderweg naar het hoofd van Maria, die naast een lessenaar knielt met daarop een gebedenboekje.
Romano volgt hier de traditionele iconografie.

Het merkwaardige aan deze afbeelding uit circa 1460 is echter dat Maria zakjes overhandigt aan drie in het wit geklede meisjes die in gezelschap van kardinaal Torquemada (de oom van de beruchte inquisiteur) voor haar neerknielen.
Dit herdenkt de oprichting, door de kardinaal, van een instelling die arme meisjes aan een < i>maritagio, een soort bruidsschat, moest helpen, die zij tijdens de feestelijke viering van Maria Boodschap (25 maart, 9 maanden voor Kerstmis) uit handen van de paus zelf ontvingen.
De hostie werd bij die gelegenheid in de hoogte gehouden en op de rug van de witte, pauselijke muilezel door de versierde straten gedragen.
De meisjes moesten zich voor de kerk in twee rijen opstellen om haar bruidsschatten in ontvangst te nemen.
De meisjes met een witte krans in het haar werden dubbel bedeeld, want zij gingen het klooster in, en geld dat aan de godsdienst wordt toevertrouwd, draagt rente voor de armen.

Vergelijk deze wat minder bekende Annunciatie met twee meer beroemde voorbeelden hieronder.

EXEGETISCHE NOTITIES

AARTSENGELEN


Sandro Botticelli
circa 1489
tempera op hout, 150 x 156 cm
Florence, Uffizi

Fra Angelico
circa 1440
fresco, 230 x 297 cm
Florence, klooster San Marco


2016-2018 Copyleft - Paul Verheijen
Nijmegen