Paul Verheijen

BENEDETTA

Onkuise handelingen


De feiten

Benedetta Carlini werd geboren in 1591 en was een katholieke mystieke en lesbische non die tijdens de contrareformatie in Italië woonde.
Judith C. Brown beschreef in 1986 haar leven in Immodest Acts. The Life of a Lesbian Nun in Renaissance Italy, in het Nederlands vertaald met de prikkelende titel Onkuise Handelingen (Bert Bakker).
Ze werd geboren in een Italiaanse familie uit de middenklasse, die haar een plaats kon geven in het redelijk comfortabele Theatijner nonnenklooster van de Moeder Gods in Pescia bij Florence.
Sinds haar 23ste wordt ze geplaagd door erotische, religieuze fantasieën.
Op zeker moment ontvangt ze de stigmata, de kruiswonden van Christus.
Benedetta beweert dat ze in direct contact staat met God en Jezus.
De inwoners van Pescia adoreren haar omdat ze denken dat de stad door haar gevrijwaard blijft van de pest en haar medezusters zien haar als een mystica.
Ze klimt snel op in de hiërarchie van de nonnen.
Toen zij dertig was, werd Benedetta abdis van het klooster, maar rapporteerde toen een verontrustende reeks pijnlijke visioenen waarin mannen probeerden haar te doden.
Bang dat zuster Benedetta lastig werd gevallen door demonen, sloten de andere zusters haar op in de cel bij medezuster Bartolemea Crivelli.
Daarna hielden de verontrustende visioenen van zuster Benedetta op, maar ze stuitte nog steeds op vermeende bovennatuurlijke bezoeken.
Deze kwamen onder de aandacht van het paus, vastbesloten om potentieel lastige mystici eronder te houden als ze tekenen van onafhankelijke of ketterse spiritualiteit vertoonden.
Toen zuster Bartolemea daarover werd ondervraagd kwam men tot de ontdekking dat Benedetta en Bartolemea een seksuele relatie hadden, hetgeen in kerkelijke kringen wordt beschouwd als een crimen nefastum, een verboden misdaad.
Bartolomea getuigde dat Benedetta haar seksueel misbruikte en masturbeerde, terwijl ze bezeten was door een mannelijke demon Splenditello geheten.
Deze bekentenis was voldoende om ervoor te zorgen dat Benedetta als abdis werd afgezet en gedurende de resterende 35 jaar van haar leven onder bewaking stond.
Ze stierf in 1661, haar geliefde, zuster Bartolomea, was al een jaar eerder gestorven.

De film

Paul Verhoevens vaste scenarist Gerard Soeteman las het boek van Brown en wist de regisseur er enthousiast voor te maken, maar het plan bleef tientallen jaren op de plank liggen.
De Franse producent van Verhoevens eerste Franse film Elle (2016), naar een scenario van David Birke, wilde het boek wel verfilmen en schakelde wederom Birk in voor het scenario.
De opnames vonden plaats in de 12de-eeuwse abdij van Le Thoronet in de Provence en middeleeuwse locaties in Bevagna, Perugia en Montepulciano en zijn in december 2018 afgerond.
De wereldpremière staat gepland voor het filmfestival van Cannes november 2020.
Ruim de tijd dus om hier naartoe te leven.
Wordt dit de religieuze film die in de plaats komt van de Jezus-film die Paul Verhoeven altijd graag heeft willen maken?
Zie zijn boek Jezus van Nazaret.

Citaten Paul Verhoeven

Je zou Benedetta kunnen zien als een statement. Het is erbarmelijk wat met name de katholieke kerk in al die eeuwen van Jezus heeft gemaakt. Hij bracht ons nieuwe ethiek, zoals je terugvindt in zijn parabels, zoals de barmhartige Samaritaan: heb je vijanden lief. Nog altijd hoogst actueel. Maar de kerk heeft Jezus aangewend voor politiek, zelfverrijking en machtsmisbruik - al die schandalen van die priesters met die jongetjes. Dat is niet mijn Jezus.

Over de muziek van de Duitse mystica Hildegard von Bingen:

Verstilde koorzang die de scènes een sfeer van heiligheid meegeven. Dat je als kijker voelt wat religie voor individuen kan betekenen. Juist met gewijde muziek valt dat goed over te brengen. Je kunt geen film over religie maken en dan voorbij gaan aan de sacrale gevoelens die een deel van de personages vervult.
(In: De Volkskrant, 11 januari 2019)

Credits

Regie Paul Verhoeven
Acteurs Virginie Efira (Benedetta Carlini)
Daphne Patakia (Bartolomea Crivelli)
Charlotte Rampling (abdis Felicita)
Scenario David Birke
Paul Verhoeven
Judith C. Brown (boek)
Camera Jeanne Lapoirie
Muziek Anne Dudley
Hildegard von Bingen
Productiemaatschappij SBS Productions (=Saïd Ben Saïd)

2016-2019 Copyleft - Paul Verheijen
Nijmegen