Paul Verheijen

CARAVAGGIO

Annunciatie

Ontvankelijk

Dit schilderij is aanzienlijk beschadigd geweest en geretoucheerd.
Wat overbleef van het penseelwerk van Caravaggio is de engel.
De illusionistische behandeling van die engel, die zwevend op zijn wolk buiten het beeldvlak lijkt uit te steken, is baroker dan normaal is voor Caravaggio, maar het contrast tussen de energieke houding van de hemelse boodschapper Gabriël en de ontvankelijke Maria is dramatisch en psychologisch effectief.
Het losse penseelwerk is typerend voor de latere periode van Caravaggio.
Het schilderij werd door Hendrik II, hertog van Lotharingen, aan zijn primaatkerk in Nancy als het hoofdaltaarstuk gegeven.
Caravaggio's handelsmerk, het chiaroscuro, is niet te missen: Het hele schilderij is donker, behalve de twee hoofdfiguren.

Navolger?


Hoewel Hendrick ter Brugghen gezien wordt als volbloed caravaggist is het de vraag of zijn twee ons bekende annunciaties beïnvloed zijn door die van Caravaggio.
Hiertegen spreekt in elk geval het feit dat het werk dat Ter Brugghen in het jaar van zijn overlijden schilderde (afbeelding rechts), een element bevat dat voor een annunciatie niet gebruikelijk is.
Twee engeltjes op wolken dragen in hun handen een gevlochten krans, precies onder het kader boven de heilige-geest-duif, waardoor de kroning van de hemelse Maria na haar dood chronologisch naar voren wordt gehaald.
Michelangelo Merisi da Caravaggio (1571-1610)
Olieverf van paneel overgebracht op doek, 285 x 205 cm (1608-09)
Nancy - Musée des Beaux-Arts

Hendrick ter Brugghen (1588-1629)
afbeelding links:
Olieverf op doek, 104 x 84 cm (1624-25)
Zürich - Kunsthaus

afbeelding rechts:
Olieverf op doek, 216,5 x 176,5 cm (1629)
Diest - Stadsmuseum De Hofstadt