Paul Verheijen

GECENSUREERD

Daniele 'il braghettone' da Volterra


VÓÓR



Marcello Venusti

NA



Daniele da Volterra

Sixtijnse Kapel

Michelangelo schilderde tussen 1536 en 1541 Het Laatste Oordeel op de altaarwand van de Sixtijnse Kapel in Rome.
Na driekwart van dit werk voltooid te hebben kreeg Michelangelo volgens Vasari al stevige kritiek op het vele naakt wat er te zien was.

De pauselijke ceremoniemeester, Biagio da Cesena, vond het geen werk voor een kapel, maar da stufe e d'osterie, voor kachels (van badhuizen?) en voor kroegen.
Michelangelo kaatste de bal terug door de ceremoniemeester in de rechterbenedenhoek van het schilderij af te beelden als Minos, de rechter van de Onderwereld, wiens penis verzwolgen wordt door een slang.
In het Concilie van Trente (1545-1563) werd beslist dat naaktheid in religieuze afbeeldingen niet aanvaardbaar was.

Daniele da Volterra, een leerling van Michelangelo, kreeg daarom de pauselijke opdracht de geslachtsdelen van zo'n veertig figuren met windsels te bedekken.
Da Volterra ging hierna de geschiedenis in als Il Braghettone, de broekenmaker.
Hij kon zijn werk niet voltooien doordat Paus Pius IV overleed en de kapel nodig was voor de pausverkiezing, waarbij de steiger werd verwijderd.

Kopie

In het Museo di Capodimonte in Napels hangt een kopie die Marcello Venusti zo'n acht jaar na voltooiing door Michelangelo van Het Laatste Oordeel maakte.
De beruchte windsels zijn hier niet aanwezig.
Bij de laatste restauratie van het Laatste Oordeel tussen 1990-1994 konden slechts enkele windsels worden verwijderd, omdat onder de meeste windsels niets meer bleek te zitten.

De opvallendste censuur onderging Catharina van Alexandrië die met het gebroken wagenwiel door Michelangelo in het rechter hemelgedeelte werd geportretteerd tussen de heiligen Blasius en Sebastianus.
Op de kopie van Venusti is zij volledig naakt en lijkt Blasius verlekkerd toe te kijken.
Hedendaagse bezoekers van de Sixtijnse Kapel zullen dit niet zien.
Catharina is hier volledig gekleed en Blasius kijkt met zijn twee vlaskammen kuis van haar weg.
Sebastianus met zijn pijlen keek al van haar weg, maar zijn geslacht werd van een schaamlap voorzien.

SIXTIJNSE KAPEL

CATHARINA VAN ALEXANDRIË

SEBASTIANUS

LAATSTE OORDEEL


2016-2018 Copyleft - Paul Verheijen
Nijmegen