Paul Verheijen


Home

Menu

Expo

Mail

Info

Bestel

Zoek

DE GEBROEDERS VAN LIMBURG
NIJMEEGSE MEESTERS AAN HET FRANSE HOF 1400-1416

28 augustus t/m 20 november 2005
Nijmegen - Museum Het Valkhof



Folio 17 recto

Folio 17 recto (miniatuur)

Les belles heures du Jean de Berry

Johan Maelwael was een van de eersten die de Vlaamse schilderkunst in Frankrijk bekend maakte.
Hij was de oom van Herman, Paul en Johan Van Limburg die alle drie overleden in 1416).
De gebroeders Van Limburg vervaardigden een magnifiek getijdenboek voor hun Franse broodheer Jean de Berry.
Het is het enige manuscript dat zij geheel hebben voltooid.
Een dergelijk handschrift gebruikten met name welgestelde leken in de Middeleeuwen voor hun privédevotie, tijdens het getijdengebed.
Getijdenboeken waren geënt op het in kloosters door monniken gebruikte brevier, dat zij gebruikten voor het koorgebed.
Deze gebeden werden op vaste tijden van de dag uitgesproken en werden daarom getijden (horae, uren) genoemd.

Omdat het MET in New York had besloten Les Belles Heures te restaureren, moest het uit elkaar gehaald worden.
Dat werd een buitenkans voor Museum 't Valkhof in Nijmegen die toestemming kregen in 2005 tien dubbelbladen hieruit tentoon te stellen.

In het zogenaamde verluchtingsprogramma van dit getijdenboek is het beeldverhaal opgenomen van de heilige Catharina van Alexandrië (Folio 15-20) dat gebaseerd is op de Legenda Aurea uit de tweede helft van de 13de eeuw van de dominicaan Jacopo de Voragine.
De gebruikte Latijnse teksten in het onderschrift gaan ook terug op dit werk.

Een van de overige cycli betreft Hiëronymus.

Afbeeldingen

Op de miniatuur van folio 17 recto wordt Catharina op bevel van keizer Maxentius aan de geselpaal gebonden en op folio 18 verso vernietigen engelen met messen het rad, waartoe Catharina veroordeeld is.
Ze hebben ook klauwhamers bij zich.
Maar in plaats van Catharina vallen haar beulen ten prooi aan het rad.
We zien twee wielen in plaats van de vier die in de Legenda Aurea vermeld worden.
Twee beulen zijn, hevig bloedend, volledig verstrikt geraakt.
De derde beul wordt van het rad afgeworpen.
De gebroeders geven hem weer in een voor die tijd gedurfd verkort perspectief.

Wat eveneens gedurfd oogt, is de weergave van het sterk benadrukte onderlichaam van Catharina.
De heilige lijkt welhaast zwanger te zijn, hetgeen volgens de Legenda Aurea echter zeker niet aan de orde kan zijn.
Neen, de broertjes houden zich in hun uitbeelding aan het rond 1400 heersende schoonheidsideaal.
Outstanding vrouwen hebben dan een geprononceerde buik.

CATHARINA VAN ALEXANDRIË


Folio 18 verso

Folio 18 verso (miniatuur)
Kunstwerk

Herman, Paul en Johan van Limburg
Getijdenboek Les Belles Heures van Jean de France, hertog van Berry
Folio 17 en 18
23,8 x 17 cm
New York, MET
Bron

Rob Dückers & Pieter Roelofs - De Gebroeders Van Limburg, Nijmeegse meesters aan het Franse hof 1400-1416
Nijmegen 2005


2016-2018 Copyleft - Paul Verheijen
Nijmegen