Paul Verheijen


Home

Menu

Expo

Mail

Info

Bestel

Zoek

LORENZO LOTTO

Susanna in stripvorm


Susanna en haar lichaam

Aan het bijbelboek Daniël is in latere tijd hoofdstuk 13 toegevoegd.
In 64 verzen wordt hier het verhaal van Susanna verteld.
Waarschijnlijk is deze vrouw echter bekender geworden door haar lichaam op schilderijen van bijvoorbeeld Veronese, Tintoretto, Rubens, Van Dyck, Rembrandt en op deze webpagina Lorenzo Lotto.
Susanna wordt ons zowel in de bijbel als die schilderijen voorgesteld als buitengewoon mooi.
Haar lichaam zette het verlangen van twee oudsten in vuur en vlam.
Opvallend genoeg komt het verhaal nagenoeg ongewijzigd ook voor in de sprookjes van duizend-en-een-nacht.

Susanna door Lorenzo Lotto

Onnodig te memoreren dat vrijwel alle kunstenaars die Susanna uitbeelden dat doen op het moment dat zij een bad neemt.
Lorenzo Lotto schilderde verschillende episodes uit het verhaal en doet dat van bovenaf, zodat we achter de muur allereerst geheel links de twee dienaressen zien lopen die de tuin hebben verlaten.
Susanna is op weg naar het bad.
Als je goed kijkt, zie je in de struiken daarachter de twee oudsten haar bespieden.

De belangrijkste scène speelt zich af op de voorgrond in een ommuurde badruimte.
De twee mannen - die overigens niet echt oud ogen - verrassen de naakte Susanna.
Twee dienaren komen ook al aangerend bij de badruimte, nadat ze het geschreeuw van Susanna hebben gehoord.

Op banderollen - als in een strip avant la lettre - lezen we bij Susanna:
SATIUS FUCO MORI QUAM PECCARE HEU ME,
ik sterf liever dan dat ik zondig arme ik.


En op de banderol die een van twee oudsten omhoog houdt, staat:
VIDIMUS EAM CUM IUVENE COMMISCERI NI NOBIS ASSENTIAS TESTIMONIO NOSTRO PERIBIS,
wij hebben haar gezien toen ze met een jongeman omgang had, als je met ons niet instemt, zul je door onze getuigenis gedood worden.


Niet gehinderd door welk struikgewas dan ook kunnen wij als toeschouwer onze ogen de kost geven.
Wij zullen niet betrapt worden als voyeur en we kijken bovendien naar een bijbels tafereel.

Samenvatting van het verhaal

De joodse Susanna en haar man Jojakom wonen in Babel in ballingschap in een groot huis met een eigen park eromheen.
Bij hen kwamen de joden samen, omdat hij de belangrijkste man onder hen was.
In hun huis worden ook geschillen berecht door oudsten uit het volk die tot rechter zijn aangesteld.
Twee van hen hebben hun zinnen gezet op hun mooie gastvrouw.
Ze verstoppen zich in het park om eerst te kunnen zien hoe Susanna daar naar haar gewoonte in bad gaat.
Susanna zei dus tegen de dienstmeisjes: 'Ga olie en balsem halen en sluit de poort van het park (...)
Zodra de dienstmeisjes vertrokken waren, kwamen de twee oudsten tevoorschijn en liepen op haar af.
Ze zeiden: 'De poort van het park is gesloten en er is niemand die ons ziet;
we branden van lust naar je!
Doe daarom wat wij willen en heb gemeenschap met ons, anders zullen we tegen jou getuigen dat er een jongeman bij je was en dat je daarom de dienstmeisjes hebt weggestuurd.


Ook al beseft Susanna dat iedereen de twee oudsten zal geloven omdat ze doorgaan voor fatsoenlijke mensen en dat op overspel de doodstraf staat, gaat ze op de eis niet in en begint tevergeefs hard om hulp te schreeuwen.
Ze wordt ter dood veroordeeld, maar God verhoort haar gebed en stuurt Daniël de rechtszaal in.
Hij vraagt het proces te heropenen omdat hij de getuigen aan een nader verhoor wil onderwerpen.
Daniël vraagt hun elk apart onder wat voor soort boom ze Susanna hebben betrapt.
Onder een mastiekboom, zegt de een, onder een steeneik, zegt de ander.
Daarmee maakt Daniël duidelijk dat ze hebben gelogen en worden de twee oudsten zelf ter dood veroordeeld.
Het toegevoegde hoofdstuk eindigt met de mededeling en vanaf die dag stond Daniël in hoog aanzien bij het volk.
De carrière van de profeet Daniël is dus min of meer gelanceerd door de schone en onschuldig belasterde Susanna die net als Daniël in Babylonische gevangenschap verkeerde.
Bron

Gloria Fossi - The Uffizi - The official guide, All of the works
Florence 1999
Kunstwerk

Lorenzo Lotto - De kuisheid van Susanna (ges. en ged. rand bad 1517)
Olieverf op hout, 66 x 50 cm
Florence, Uffizi


2016-2018 Copyleft - Paul Verheijen
Nijmegen