Paul Verheijen

JOACHIM & ANNA


GIOTTO

TADDEO GADDI

Kerkelijke feestdagen


8  december : Onbevlekte Ontvangenis van Maria
8  september: Geboorte van Maria (9 maanden later)

25 maart        : Blijde boodschap aan Maria
25 december : Geboorte van Jezus (9 maanden later)

HANS SÜSS VON KULMBACH

De Onbevlekte Ontvangenis van Maria

Het is een moeilijk probleem.
De RK Kerk heeft zelf ook moeite het op een simpele manier uit te leggen.
De Onbevlekte Ontvangenis van Maria zal wel eeuwig foutief verbonden blijven met de maagdelijkheid van Maria.
Dat misverstand is de wereld voorlopig nog niet uit.
Paus Pius IX is het in 1854 blijkbaar niet gelukt zijn geloofsconcept aangaande die Onbevlekte Ontvangenis van Maria vlekkeloos over te brengen.

Het dogma van De Onbevlekte Ontvangenis van Maria is traditioneel verbonden met de erfzondeleer:
1. Sinds de fout van Adam (en Eva) is ieder mens belast met de erfzonde (wij erven de zonde van Adam)
2. Geen enkel mens kon sindsdien de hemel bereiken
3. Tot de kruisdood van Jezus, toen het mogelijk was de hemel weer te betreden, maar pas nadat die mens was gedoopt (vandaar de invoering van de zo snel mogelijke babydoop, want stel dat de baby b.v. de wiegedood sterft, dan komt die niet in de hemel)

Het is ondenkbaar dat Jezus als zoon van God Adams erfzonde zou hebben, maar óók dat de moeder van Jezus deze erfzonde zou hebben.
Dus zowel Jezus als Maria hebben geen erfzonde en zijn onbevlekt ontvangen.
Onbevlekt slaat dus op ‘geen erfzonde’ en niet op maagdelijkheid.
De oude katechismus formuleerde het met vraag 59 op deze wijze:
Is er niemand van de erfzonde vrijgebleven?
Niemand is van de erfzonde vrijgebleven, behalve de Allerheiligste Maagd Maria


Voor de (voor)ouders van Maria geldt deze vrijwaring niet meer (want hoever moet je dan teruggaan?).
Dus Anna (die in de bijbel toch niet voorkomt, maar alleen in latere legendes) is wél geboren met de erfzonde.

De maagdelijke geboorte van Jezus is een ander geloofspunt en heeft te maken met de opvatting dat Maria's zwangerschap tot stand is gebracht door de heilige Geest.
Jozef, de man van Maria, heeft met deze conceptie van Jezus dus helemaal niets te maken.
Maria bleef maagd.
En hier begint natuurlijk de verwarring van haar maagdelijkheid met haar erfzonde-onbevlekt zijn.

Het proto-evangelie van Jakobus

Het uitbeelden van de Onbevlekte Ontvangenis van Maria dwong kunstenaars terug te grijpen op al dan niet allegorische voorstellingen.
Een welkome aanvulling vond men vanaf circa 1000 echter in het proto-evangelie van Jakobus.
Dit niet-bijbelse geschrift werd - om het gezag te verlenen - op naam gesteld van Jakobus, de broer van Jezus.
De 25 hoofdstukken zijn vermoedelijk in de tweede eeuw ontstaan als voorafgaande (proto) aanvulling op de evangelies uit de bijbel.

Dit proto-evangelie introduceert de ouders van Maria.
Het zijn Joachim en Anna, een aanvankelijk kinderloos echtpaar, een in die tijd dermate smadelijk gegeven dat Joachim doet besluiten met zijn kudde de woestijn in te vluchten.
Maar God neemt de schande weg. Anna krijgt bezoek van twee boodschappers.

En kijk, er kwamen twee boodschappers die haar zeiden: 'Kijk, Joachim je man komt eraan met zijn kudden, want een engel van de Heer is naar hem afgedaald en heeft gezegd: "Joachim, Joachim, de Heer God heeft je gebed verhoord. Ga hier weg, want je vrouw Anna zal zwanger worden."' [...] En kijk, Joachim kwam met zijn kudden en Anna stond bij de poort en zag Joachim komen en vloog naar hem toe, omhelsde hem en zei: 'Nu weet ik dat de Heer me rijk gezegend heeft, want, kijk, [...] ik die geen kinderen had, zal een kind krijgen.'
(Proto-evangelie van Jakobus 4,2.4)

Wat is nu mooier dan de Onbevlekte Ontvangenis van Maria weer te geven met de omhelzing van Joachim en Anna?

2016-2018 Copyleft - Paul Verheijen
Nijmegen