Paul Verheijen

DANTE GABRIEL ROSSETTI

Georgius de Grote van Cappadocië


Sint Joris met de draak

De populariteit van een heilige is evenredig met het aantal doopnamen dat naar die heilige is vernoemd.
Met Georgius de Grote van Cappadocië is dat het geval: minstens 25 roepnamen zijn op diens naam gebaseerd, de vrouwelijke varianten niet meegerekend.
Er is zelfs een land naar hem vernoemd.
Het Roomse Martelaarsboek is echter nogal karig met zijn vermelding.
Op 23 april schrijft het:
De geboortedag van de H.Martelaar Georgius. De H.Kerk eert zijn roemvol martelaarschap onder de triomfen der martelaren.
Deze terughoudendheid is ongetwijfeld het gevolg van een nogal bizarre legende die over hem is ontstaan en meer weg heeft van middeleeuwse sprookjes over draken en jonkvrouwen, die op hun beurt weer gebaseerd zijn op twee klassieke mythes.
- Perseus bevrijdt de aan een rots gebonden jonkvrouw Andromeda van een mensen en dieren verslindende zeedraak waaraan zij geofferd zou worden.
- Bellerophon doodt - gezeten op het vliegende paard Pegasus - met zijn lans de Chimaira, een vuurademend gedrocht met leeuwekop, geitelichaam en drakenstaart.

Ook vrijwel al het andere verhaalde over Joris is legendarisch en er bestaat dus gerede twijfel aan de historiciteit van deze Georgius, maar dat neemt natuurlijk de verering voor hem geenszins weg.

Het oosten - Passio

In het christelijke oosten wordt Georgios zoals hij daar heet, het Griekse geoorgos betekent 'landbouwer', vereerd als een van de drie megalomarturoi, aartsmartelaren of grote martelaren.
Hier baseert men zich voornamelijk op een vijfde-eeuwse Passio geschreven door Pasikrates, die pretendeert ooggetuige te zijn geweest hoe een christen-officier uit Cappadocië, door een Perzische koning gevangen werd genomen.
Georgius zou van Jezus zelf hebben vernomen dat hij in zeven jaar drie maal moest sterven.
Ongekend veel martelingen en terechtstellingen volgden, waarna de grote martelaar tweemaal tot leven terugkeerde om bij de derde voorgoed te sterven.

Het westen - Legenda Aurea

In het christelijke westen werd Joris pas populair nadat kruisvaarders deze heilige in het oosten hadden 'ontdekt'.
Door opname van zijn levensbeschrijving in hoofdstuk 58 van de Legenda Aurea steeg de populariteit van Georgius tot grote hoogte.

Net als Perseus en Bellerophon bevrijdt Joris een jonkvrouw van een draak.
In dit geval betreft het een koningsdochter die in sommige bronnen Sabra heet of wordt vereenzelvigd met de heilige Margaretha.

SINT GEORGIUS IN DE LEGENDA AUREA

Prerafaëlieten

Vrijwel alle afbeeldingen van Sint Joris tonen het moment dat hij op een steigerende paard (meestal een schimmel als teken van reinheid van de berijder) de draak met een lans verslaat.
Dante Gabriël Rossetti, oudste zoon van de naar Groot-Brittannië uitgeweken Italiaanse dichter Gabriele Rossetti, koos in deze aquarel echter voor het uitbeelden van het huwelijk van Georgius met prinses Sabra die hij van de draak had gered, een huwelijk dat in de Legenda Aurea ontbreekt.
Rossetti was medeoprichter van de Pre-Raphaelite Brotherhood, de Prerafaëlieten die streefden naar een vernieuwing van de kunst door natuurbeschouwing en door de vroege Italiaanse schilderkunst (van vóór Rafaël) als voorbeeld te nemen.
Geïnspireerd door de poëzie van Dante Alighieri en de mystieke poëzie en schilderkunst van William Blake ontwikkelde hij een symbolisch-decoratieve stijl, die al de kant van de Jugendstil opgaat.

De claustrofobische compositie is kenmerkend voor veel van Rossetti's werk.
Sabra trekt een haarlok door de helm van de gepantserde George en gaat die doorknippen.
De overwonnen draak ligt rechts op de voorgrond in een kist.
Dante Gabriel Rossetti (1828-1882)
The Wedding of Saint George and Princess Sabra (1857)
Aquarel, 36,5 x 36,5 cm
Londen - Tate Gallery

2016-2019 Copyleft - Paul Verheijen
Nijmegen