JOHANNES VAN MATHA

Trinitariërs

Slaven vrijkopen

Het Roomse Martelaarsboek op 8 februari:

De heilige priester-belijder Johannes van Matha, sichter van de orde der heiligste Drie-eenheid tot vrijkoping van gevangenen. De 17e december is hij in de Heer ontslapen.

Johannes Matha (1160-1213) afkomstig uit een adelijk geslacht in de Provence niet ver van de kust waar Afrikaanse stropers vaak waren geland om mensen te roven voor slavendiensten. Johannes studeerde theologie in Parijs en werd priester. Op 28 januari 1193 droeg hij zijn eerste mis op in het bijzijn van bisschop Maurice de Sully van Parijs, van de abt van het convent Saint-Victor en van talrijke andere adellijken en geleerden uit Parijs. Johannes kreeg toen tijdens de consecratie een hemels visioen. Een engel verscheen in een wit glanzend gewaad met een kruis met rode en blauwe balk op de borst en de armen beschermend uitgestrekt over twee geboeide slaven, een christen en een Moor. Deze verschijning maakte Johannes duidelijk dat zijn roeping elders lag. Hij stichtte toen samen met de 33 jaar oudere eremiet Felix van Valois (feestdag 20 november) de orde der trinitariërs, een orde ter bevrijding van christenslaven uit handen van de Saracenen. Ze werden gesteund door Innocentius III, die een soortgelijk visoen had gehad, en de Franse koning Filips II August en kochten in 1206 in Marokko 186 slaven vrij.
De orde breidde zich uit naar Zuid-Frankrijk, Spanje en elders in Europa en Johannes stichtte een klooster in Rome en in Cerfroid bij Parijs. Toen hij eens met 1200 gevangenen wilde terugkeren, bleek dat de Moren roer en zeilen onklaar hadden gemaakt. Johannes en Felix bonden hun pij aan de mast, Johannes nam een kruisbeeld in de hand en begon psalmen te zingen. Daarna verliep de terugreis voorspoedig.

Hij werd in Sint Thomas de Formis begraven, maar zijn relieken zijn later overgebracht naar de kerk der trinitariërs te Madrid. In 1694 werd hij heiligverklaard.
De trintariërs mochten uit eenvoud niet op een paard rijden, wel op een ezel en ze werden daarom ook wel 'ezelbroeders' genoemd.

De Spaanse barokschilder Juan Carreño de Miranda schilderde tussen 1658 en 1671 grote olieverfschilderijen voor altaarstukken van verschillende kerken in Madrid. Op het hier afgebeelde monumentale werk zien we de scène van het visioen van Johannes tijdens de consecratie van zijn eerste opgedragen mis. In de boog boven is de Drie-eenheid afgebeeld.

Juan Carreño de Miranda (1614-1685)
La fundación de la Orden Trinitaria (1666)
Olieverf op doek, 500 x 315 cm
Parijs - Louvre