REMBRANDT
Simeon in de tempel
Geliefde lofzangDe Bijbel was en bleef een belangrijke bron van inspiratie die Rembrandt voortdurend heeft beziggehouden.De 'opdracht in de tempel', in aanwezigheid van Simeon en Hanna, was een van de verhalen die Rembrandt het meest na aan het hart lagen. Rembrandt hield van het verhaal en koos het tenminste negen keer als onderwerp. De drie hier afgebeelde werken markeren sleutelmomenten in zijn artistieke en persoonlijke evolutie. Waar het vroege werk blinkt uit in theatraal uiterlijk vertoon, getuigen de latere werken van een diepe, spirituele en psychologische introspectie. In Hamburg (1627) zien we een twintigjarige kunstenaar die het bijbelse verhaal nauwgezet en intiem reconstrueert volgens de wetten van de herkenning. In Den Haag (1631) gebruikt de jonge meester de tempel als een monumentaal podium om zijn virtuoze beheersing van licht en schaduw aan de wereld te tonen. In Stockholm (1669) – oud, failliet en bijna al zijn geliefden verloren hebbend – stript hij alle uiterlijke schijn en architectuur weg. Wat overblijft is de pure essentie van de lofzang: een oude man die - in fysieke blindheid? - in duisternis het innerlijke licht omarmt. Daarmee is de evolutie van dit onderwerp Rembrandts eigen testament van spirituele berusting geworden. In dit laatste werk is de identitiet van de vrouwelijke figuur op de achtergrond niet zeker. Zij wordt soms geïnterpreteerd als Maria, maar ik zie haar als Hanna de profetes. Dit schilderij bleef onvoltooid en mogelijk dat de vrouw later is toegevoegd door iemand in Rembrandts atelier. Het duo Simeon-Hanna ligt meer voor de hand dan Simeon-Maria, want dan zou Jozef vermoedelijk ook aanwezig zijn. Het schilderij Den Haag (1931) toont Jozef naast Maria en Hanna is hier afwezig. Hamburg (1627) toont beide duo's. |
Willem IV
De jonge moeder (1658) (Den Haag - Mauritshuis olieverf op doek; 74 x 56 cm) Die had een voorkeur voor Rembrandts vroege, fijngeschilderde schilderijen - geheel volgens de 18de-eeuwse mode. Hij hing het paneel op Paleis het Loo in Apeldoorn naast De jonge moeder van Gerrit Dou. Thematisch passen de twee goed bij elkaar, maar de Dou heeft een ronde bovenkant. Daarom kreeg Rembrandts schilderij ook een ronde top. Die is later weer verwijderd, maar de sporen zijn in de bovenhoeken nog te zien. |
|
Rembrandt van Rijn (1606-1669)
Simeon in de tempel Olieverf op paneel, 56 x 44 cm (1627 - afb. links) Hamburg - Kunsthalle Olieverf op paneel, 61 x 48 cm (1631 - afb. midden) Den Haag - Mauritshuis Olieverf op doek, 99 x 80 cm (1669 - af. rechts) Stockholm - Nationaal museum |