Paul Verheijen

BERNINI

Longinus

Spirituele ontwaking

Dit beeldhouwwerk van Gian Lorenzo Bernini werd in opdracht van Urbanus VIII, een groot beschermheer van Bernini, gemaakt. In 1627 verving Bernini Carlo Maderno als hoofdarchitect van de Sint-Pietersbasiliek en kreeg hij volledige zeggenschap over alle nieuwe projecten in de Sint-Pieter tot drie jaar na de dood van de paus. Bernini hield niet alleen toezicht op de toevoeging van interieurdecoratie in de Sint-Pieter, maar was ook verantwoordelijk voor de creatie van verschillende werken, waaronder dit beeld van Longinus.

Longinus was een van de vier massieve beelden die in opdracht werden gemaakt voor de nissen onder de kruising van de Sint-Pieter, samen met beelden van Andreas, Helena en Veronica, die allemaal relikwieën met zich meedragen in de basiliek. Na verschillende discussies met de commissie die de werken selecteerde, werd Bernini vervolgens aangesteld om Longinus te creëren. Hij kreeg 3.300 Romeinse scudi voor het werk, hetzelfde als elk van de andere beeldhouwers die beelden voor de nis produceerden.

De bozzetto, een ruw model gemaakt van terracotta, is door Bernini gemaakt terwijl hij doorwerkte aan verschillende concepten voor het uiteindelijke beeld. Bernini en zijn assistenten hebben waarschijnlijk nog veel meer voorbereidende ontwerpen gemaakt. De Duitse kunstenaar Joachim von Sandrart (1606-1688) telde 22 kleine modellen voor Longinus toen hij in 1635 Bernini's atelier bezocht. Daarnaast bevindt zich nog een set van acht tekeningen in het Düsseldorfse Museum Kunstpalast. Nadat het model door de betrokken partijen was goedgekeurd, ging Bernini aan de slag met het beeld en het duurde drie jaar om het definitieve ontwerp te maken.

Bernini legt het moment vast waarop Longinus zijn spirituele ontwaking ervaart. Zijn gezicht is naar de hemel gericht met een gedeeltelijk open mond. De Heilige Lans is opzij gestoken en zijn soldatenhelm ligt achter hem, een symbool van zijn afzweren van zijn carrière als Romeins soldaat. Longinus, met zijn armen uitgestrekt, ontvangt het goddelijke licht. Dit goddelijke licht komt in de praktijk door de ramen van de Sint-Pietersbasiliek.

Bernini staat erom bekend intense emoties te gebruiken om een ​​psychologische of spirituele ontwaking bij zijn onderwerp over te brengen. De manier waarop hij de stof van een onderwerp afbeeldde, werd door hem vaak gemanipuleerd om de dramatiek van de scène te versterken. Longinus' kleding kronkelt en wappert met grote intensiteit om hem heen, en fungeert als een visuele representatie van Longinus' spirituele moment van bekering tot het christendom.
De wapperende stof suggereert ook een ander belangrijk kenmerk van barokke beeldhouwkunst en Bernini's werk, namelijk beweging. Bernini heeft de scène gecomponeerd alsof de kijker Longinus is tegengekomen, bevroren in de tijd op het exacte moment van zijn spirituele transformatie. De stof, afgebeeld op een anders onrealistische manier, suggereert beweging en dat de kijker Longinus zojuist is tegengekomen.

Bernini heeft ook de dramatiek van de scène verhoogd door de constructie van het beeld te manipuleren om scherpe contrasten tussen licht en donker te creëren. Een iconisch visueel element van het baroktijdperk is clair-obscur , of het contrast tussen licht en donker, dat diende om de dramatiek van een scène te vergroten. Bernini gebruikt twee technieken in dit beeld om dit contrast te vergemakkelijken en meer dramatiek aan de scène toe te voegen. Met behulp van een klauwbeitel heeft Bernini grote en kleine lineaire patronen over het beeld gecreëerd, een arceringseffect dat vaak in tekeningen wordt gezien. Delen van het beeld, met name in de stof, zijn ook zwaar ondersneden om schaduwplekken te creëren. Deze twee technieken creëren donkerdere schaduwen in het beeld die worden afgewisseld met het helderwitte marmer, waardoor het dramatische effect van licht en schaduw wordt versterkt.
Gian Lorenzo Bernini (1598-1680)
San Longino (1629-38)
Marmer, 440 cm hoog
Rome - Sint-Pieter

Terracotta, 53 x 38 x 17 cm
Boston - Fogg Museum
2016 Paul Verheijen / Nijmegen