BLOEMAERT

Werenfridus van Elst

Bootje met doodskist

Karel Martel (689-741) schonk het Gelderse dorp Elst, toen Alisso of Eliste geheten, aan Willibrordus die zijn metgezel Werenfried erheen stuurde als eerste pastoor. Werenfried is dan ook patroon van Elst waar hij herdacht wordt op 14 augustus. Hij zou ook in Dorestad en West-Friesland hebben gewerkt, met name Medemblik en Wervershoof dat - zeggen sommige bronnen - zijn naam aan hem te danken heeft. In 760 stierf hij in Westervoort.
De legende verklaart zijn attribuut: een bootje met een doodskist erop. Er bestaat een korte en een wat langere variant:

Men wist niet waar Werenfridus begraven moest worden. De dode Werenfridus moest dat zelf dan maar bepalen. Zijn stoffelijk overschot werd in een onbemand bootje gelegd. Dit dreef wonder boven wonder tegen de stroom in en landde in Elst.
De inwoners van Elst eisten zijn lichaam op, Westervoort weigerde. Het mirakelbootje gaf uitsluitsel, maar de Westervoorders waren hiermee nog niet tevreden en het lichaam werd op een wagen geplaatst, bespannen met runderen die in Westervoort haar blatende kalveren hadden staan. Zonder dat de voerman ze leidde, brachten de runderen de wagen niet zoals gehoopt naar Westervoort, maar naar Elst. Hiermee was de twist beslecht en werd zijn lichaam dus in de kerk van Elst begraven.

Tot aan de reformatie is Werenfridus aldaar vereerd. Protestanten verbrandden toen het gebeente. Wat as en gebeente kon nog worden gered en werd in 1664 naar de jezuïetenkerk in het Duitse Emmerich gebracht. Van die stad is hij nu dus ook patroonheilige en daar wordt hij herdacht op 27 augustus.

Abraham (1564/6-1651) (ontwerp) & Cornelis (±1603-1692) & Frederick Bloemaert (±1614-1690)
Heilige Werenfridus van Elst (1635-50)
Gravure, 47 x 30 cm
Amsterdam - Rijksmuseum