Paul Verheijen

VALENTIN DE BOULOGNE

Tempelreiniging

Tumult

Valentin de Boulogne volgt in dit werk de versie van het Johannesevangelie (Jezus hanteert hier een gesel). Hij versterkt Jezus' woede nog door op de voorgrond een vreselijk tumult te schilderen. Jezus heft zijn rechterarm op om te slaan en gooit met zijn linker een tafel omver. Zowel links als rechts vooraan valt een man achterover omdat hij van zijn kruk wordt getrokken. De man die zich in het midden nog overeind kan houden, houdt zijn armen beschermend boven zijn hoofd. Van de handelaars die rechts op de vlucht slaan en nog even omkijken, valt de mond open van schrik.
De assymetrisch opgezette compositie versterkt het tumult.

De figuur van de vluchtende jongen die het uitschreeuwt van angst, heeft De Boulogne geleend van Caravaggio's Martelaarschap van Matteüs. Dit schilderij inspireerde meer jonge kunstenaars. Caravaggio beeldde zichzelf uit in de toeschouwer op de achtergrond bij de marteling. Het is niet duidelijk of de man op de achtergrond in de Tempelreiniging ook De Boulognes portret is.
Uiterst rechts zien we een handelaarster die een mand op haar hoofd draagt. De daaruit omhoogfladderende duif doet sterk denken aan de iconografische uitbeelding van de heilige Geest. Het is onduidelijk of De Boulogne dit ook zo heeft bedoeld.

De twee naar opzij vallende mannen op de voorgrond openen de compositie naar de kijker toe zodat hij in het verhaal wordt betrokken.
Valentin de Boulogne (1591-1632)
Jésus chassant les marchands du Temple
La cacciata dei mercanti dal tempio
(±1618)
Olieverf op doek, 195 x 260 cm
Rome - Palazzo Barberini
2016 Paul Verheijen / Nijmegen