GERARD VAN HONTHORST
Verloochening van Petrus
NachtscènesVoor caravaggisten als Gerard van Honthorst was het onderwerp van Petrus die Christus verloochent ideaal. Het verhaal speelde volgens de bijbel bij nacht en bood een prima gelegenheid met belichtingseffecten te werken en bovendien de gemoedsaandoeningen van de handelende personen dramatisch te ensceneren. Van Honthorst schilderde het thema voor zover bekend minstens drie keer. De versie in Rennes is waarschijnlijk de oudste.Binnen het horizontale beeldvlak met zes figuren is de compositie in tweeën verdeeld. Links heeft hij de feitelijke verloochening afgebeeld. Rechts zitten kaartspelers aan een tafel. Een oude, bebaarde man met knijpbril en stok gluurt daarachter in de kaarten van een speler die door het gesprek tussen Petrus en de dienster afgeleid is. De op zijn rug afgebeelde man - een belangrijk repoussoirmotief - grijpt Petrus bij zijn mantel. Hij vormt de verbinding tussen de beide groepen. De meid staat naar Petrus gekeerd en steekt een beschuldigende vinger op. Petrus wijst die beschuldiging af door zijn linkerhand op zijn borst te leggen en zijn rechter afwerend en ontkennend op te heffen. De samenvoeging van de verloocheningsscène met een groep half- of driekwartfiguren die aan tafel zitten vertoont parallellen met de Roeping van Matteüs van Caravaggio in de San Luigi dei Francesi-kerk. Niet zo verwonderlijk, want Van Honthorst woonde in Rome in het Palazzo Giustiniani aan de overkant van deze kerk. Hieronder afbeeldingen van zijn andere twee bekende werken met dit thema. |
Nogmaals In de bijna een halve meter bredere variant in Engels privébezit heeft Van Honthorst de scène gespiegeld, meer bijfiguren opgevoerd en Petrus' ontkennende hand prominenter in beeld gebracht. De derde compositie is later geschilderd toen Van Honthorst weer in Utrecht was teruggekeerd. Nu is het de meid die Petrus bij zijn mantel vastpakt. |
|
Gerard van Honthorst (1592-1656)
Verloochening van Petrus - Olieverf op doek, 150 x 197 cm (1616-17) Rennes, Musée des Beaux-Arts - Olieverf op doek, 137 x 244 cm (circa 1618) Particuliere collectie Engeland - Olieverf op doek, 111 x 145 (1622-24) Minneapolis - Institute of Art |