Licht
In tegenstelling tot veel andere schilders geeft Rembrandt een zeer realistische weergave van de herders voor de kribbe met het kindje Jezus. Niets aan deze stal wordt verbloemd, en alleen de hoofdpersonen vinden ruimte in deze stille, intieme omgeving. De herders komen na de koude nacht naar binnen, gekleed in warme kleren – de winternachten in het Judese hoogland zijn guur. De herders nemen hun lantaarns mee, want hoe zouden ze anders de pasgeboren Messias in het donker kunnen vinden? Maar hun bezorgdheid blijkt overbodig. In de stal stuiten ze op een bovenaards, stralend licht, het licht dat met Kerstmis in de wereld kwam en de wereld haar heldere gloed schenkt. Dit licht verlicht ook de gezichten van de bezoekers. Hun gezichten stralen verwondering, ontzag en vreugde uit. De herder op de voorgrond, die met zijn rug naar de kijker staat, spreidt liefdevol zijn armen uit om een beschermende cirkel rond het kind te vormen voor Maria, Jozef en de twee andere knielende herders. Maria en Jozef, eveneens bewogen door liefde, ontzag en verwondering, omringen het kind met een beschermend gebaar. Maar hun armen vormen geen gesloten cirkel, alsof ze al begrepen dat dit kind niet alleen van hen zou zijn. Rembrandt beeldt het kind af als zo teer en klein, als een pasgeborene, maar ook als de bron van het licht dat alles verlicht en verwarmt.
Dit schilderij behoort tot een zevendelige Passie-serie die Rembrandt schilderde voor stadhouder Frederik Hendrik.
|