Koning der verluchte manuscriptenLes Très Riches Heures du duc de Berry is een rijk geïllumineerd getijdenboek, besteld rond 1410 door Jean de Berry en gedeeltelijk vervaardigd door de befaamde miniatuurschilders de gebroeders Van Lymborch. Voor Jean de Berry, een groot mecenas en verzamelaar, was het manuscript een statussymbool dat zijn rijkdom, smaak en religieuze toewijding weerspiegelde. Van de 66 grote miniaturen in het handschrift zouden er 35 van hun hand zijn en 25 van de 65 kleinere worden door moderne onderzoekers aan hen toegeschreven.Nadat het boek in de 19e eeuw opnieuw was opgedoken, werd het werk snel befaamd, ondanks het feit dat het zeer ontoegankelijk was en blijft voor het grote publiek. Het getijdenboek ligt in een kluis van kasteel Chantilly, net boven Parijs. Het mag het kasteel nooit uit, bij hoge uitzondering wordt het uit de kluis gehaald. Met zijn 66 bladgrote en 65 kleinere miniaturen en honderden versierde initialen is het werk een staalkaart van de miniatuurkunst en de boekverluchting van de 15e eeuw. Voor de miniaturen, de margeversiering, de initialen, de lijnvullers, maar ook voor het schrijven van de tekst werd beroep gedaan op talloze kunstenaars. De artiesten die aan het boek meewerkten vormen nog steeds het onderwerp van wetenschappelijk en kunsthistorisch onderzoek. Les Très Riches Heures is ongetwijfeld een van de belangrijkste verluchte manuscripten uit die tijd en het wordt soms wel de koning van de verluchte manuscripten genoemd. Het wordt gerekend tot de hoogtepunten van de gotische schilderkunst. In dit getijdenboek vinden we de basiselementen ervan terug:
Kenners beschouwen de Gebroeders Van Lymborch als de belangrijkste kunstenaars van de middeleeuwen en de grondleggers van de Nederlandse schilderkunst. Toch zijn ze bij velen volslagen onbekend, zelfs in hun geboortestad Nijmegen. Er zijn ongeveer zeven werken bekend die aan hen worden toegeschreven. In Nederland bevindt zich geen enkel werk. De broers Herman, Paul en Johan van Lymborch schilderden aan het hof van Filips de Stoute en Jean de Berry. Ze waren kamerheren en bevonden zich in het centrum van de wereldmacht aan het begin van de vijftiende eeuw. Hun opdrachtgevers hadden geld genoeg. Typerend voor hun werken is de azuurblauwe kleur van het lapis lazuli gesteente. Dat was in die tijd kostbaarder dan bladgoud. Het werd - ook nu nog - gewonnen in een mijn in Afghanistan, nu nog steeds. Hoeveel moeite zou dat toen gekost hebben dat met paard en wagen naar Europa te krijgen? Aan de kostuums, haardracht, baarden en houding te zien staan er op de werken van Van Lymborch ook oosterse mensen afgebeeld, vermoedelijk uit het Mammelukse en Ottomaanse Rijk die de broers ook live gezien zouden kunnen hebben. Bijzonder is dat ze als gelijkwaardig worden afgebeeld met blanke personages. |
Meer
|
|
Herman, Paul en Johan van Lymborch
Getijdenboek Les Très Riches Heures du Duc de Berry (MS 65 ±1410) 206 folio's (= 412 pagina's), 29 x 21 cm Chantilly - Musée Condé (kasteel) |
| 2016 Paul Verheijen / Nijmegen |