Paul Verheijen

GAUTHIER DE CAMPES

Remigius

Visuele isolatie

Het Musée Saint-Remi, gevestigd in de oude abdij van Saint-Remi in Reims, herbergt een serie van tien Renaissance-wandtapijten die behoren tot de hoogtepunten van de collectie. De tapijten zijn gemaakt tussen ongeveer 1523 en 1531 en werden geschonken aan de abdij door aartsbisschop Robert de Lenoncourt. In beeld zijn gebracht de belangrijkste episodes uit het leven en de wonderen van Remigius. De tapijten zijn typische voorbeelden van 16e-eeuwse Franse of Waalse tapijtkunst: rijk gekleurde weefsels in wol en zijde met gedetailleerde figuratie. Ze bevatten geen uitgebreide tekst, maar vaak in een filacterion, een in gotische letters aangebrachte inscriptie, die een personage of een gebeurtenis identificeert.
Oorspronkelijk dienden deze decoratieve tapijten als isolatie in de basiliek. Ze hielden warmte vast, verminderden kou door tocht van muren en vensters te weren en absorbeerden geluid van voetstappen en galm. Daarenboven waren ze tegelijkertijd een visuele vertelling van het leven van Remigius voor de gelovigen. De tapijten bevatten meerdere registers of lagen met kleine scènes in één tapijt uit zijn leven en dood met zowel historische episodes als wonderverhalen.

Hieronder een overzicht van de tien tapijten. Op de webpagina over Remigius zijn bij de samenvatting uit de Legenda Aurea onder de knop Lees meer zeven detailafbeeldingen te zien. Behalve deze bron is er ook gebruik gemaakt van andere legendes over het leven van Remigius.

De 10 tapijten

01

Linksonder:
Kinderloze echtpaar Cilinia en Emilius.
Linksboven:
Aankondiging aan blinde Montanus van geboorte Remigius.
Rechtsboven:
Montanus verkondigt Cilinia geboorte van Remigius.
Centraal:
Geboorte van Remigius.
Rechtsonder:
Genezing van Montanus met Cilinia's moedermelk.

02

Boven:
Rechts zijn inwoners van Reims - komend uit een monumentale poort waar een vrouw met kind zit te bedelen - op weg met een beeld van Madonna met Kind om Remigius te vragen hun bisschop te worden.
Links vernielen enkele inwoners zijn kluizenaarskapelletje met houwelen, nadat Remigius had geweigerd.
Onder:
Links wordt Remigius tot bisschop van Reims gewijd.
Rechts zegent Remigius een door een demon bezeten man, die op zijn knieën zit, terwijl boven twee demonen de lucht in vluchten.

03

Linksboven:
Zonder vrees zitten ortolanen die voorheen werden gegeten aan tafel bij Remigius.
Linksonder:
Remigius zegent een vat wijn tijdens een bruiloft, waardoor water in wijn veranderde.
Rechtsboven:
Exorcisme van een bezeten jonge vrouw.
Midden:
Remigius grijpt in om Reims te beschermen door te bidden dat de brand geblust zou worden.

04

Linksboven:
Clovis' overwint de Alamannen.
Linksonder:
Remigius onderwijst Clovis in het christelijk geloof na zijn doop.
Rechts:
Remigius doopt Clovis onder het toeziend oog van o.a. Clovis' adviseur Aurelianus geheel rechts.

05

Linksboven:
Remigius straft een molenaar.
Rechtsboven:
Remigius ontvangt een wijnvat van Clovis.
Linksonder:
Remigius verwelkomt Genebaldus.
Centraal:
Genebaldus achter de tralies, bewaakt door een engel.
Rechtsonder:
Genebaldus wordt bevrijd uit zijn gevangenis en verwelkomd door een engel en Remigius.

06

Linksboven:
Een burger schrijft zijn testament en legateert al zijn bezittingen aan de Kerk.
Rechtsboven:
De schoonzoon van de burger, vergezeld door andere edelen, betwist de geldigheid van het testament voor de bisschop, terwijl Remigius buiten wordt verwelkomd door een knielende man met zijn brevier.
Linksonder:
Remigius en de bisschop oordelen over het geschil over het testament, terwijl de schoonzoon en getuigen hun argumenten presenteren.
Rechtsonder:
Omdat hij de waarheid niet kon kennen, wekt Remigius de dode man weer tot leven.

07

Linksboven:
Het verbranden van de korenschoven.
Rechtsboven:
Remigius stijgt van zijn paard, vervloekt degenen die verantwoordelijk zijn voor het verbranden.
Linksonder:
Kerkvergadering.
Rechtsonder:
Remigius herstelt de spraak van een stomme bisschop.

08

Boven vlnr:
Remigius zingt de metten, krijgt goddelijke verschijning, vraagt leerling Theodorus om geheimhouding en zijn ziel wordt door vier engelen naar de hemel gebracht.
Onder vlnr:
Het testament van Remigius, zijn laatste communie en zijn dood.

09

Linksboven:
De begrafenisstoet.
Rechtsboven:
De begrafenisstoet wordt gestopt omdat zijn lichaam te zwaar wordt voor de dragers.
Linksonder:
De voorbereiding van de begrafenis.
Rechtsonder:
De processie met de lijkwade.

10

Linksboven:
In een kapel treft een groep geestelijken en leken verbaasd een open en lege crypte aan, terwijl drie van hen gehurkt zitten, een van hen met een houweel in de hand. Links is een altaar te zien, gewijd aan de heilige Genevieve. Rechts dragen vier engelen de sarcofaag van Remigius weg.
Rechtsboven:
Bestraffing van plunderende soldaten.
Linksonder:
De droom van de bisschop van Mainz, terwijl Remigius naast hem verschijnt met een zweep waarmee hij het lichaam van de bisschop slaat, terwijl aan het voeteneinde van het bed ​​drie engelen staan, van wie er één een kruis vasthoudt.
Rechtsonder:
Robert de Lenoncourt knielt voor de Madonna met Kind met Remigius (duif met heilige ampul naast zijn hoofd), Johannes de Evangelist en Radboud ​​naast haar.

Gauthier de Campes (1468-tussen 1530 en 1535)
Histoire de saint Remi (1531)
Tien tapijten, circa 500 x 500 cm
Reims - Musée Saint-Remi
2016 Paul Verheijen / Nijmegen