Paul Verheijen

QUATTRO CORONATI

Silvesterkapel


Foto: 18 maart 2026

Schutskapel van beeldhouwers

In het op een huiskerk, de Titulus Aemilianae, gebouwde complex van de Basilica dei Santi Quattro Coronati in Rome bevindt zich een bijzondere kapel: de Cappella di San Silvestro. Ze dateert uit de 13de eeuw en raakte vooral bekend toen ze in 1570 werd uitgeroepen tot de schutskapel van de invloedrijke gilde van de beeldhouwers. Die gilde telde enkele van de grootste kunstenaars uit de renaissance onder haar leden, waaronder Michelangelo, Bernini, Borromini en Maderno. Dat de gilde uitgerekend hier een onderkomen vond, is geen toeval. De Santi Quattro Coronati, de Vier Gekroonden, werden vereerd als de patroonheiligen van bouwvakkers, architecten en beeldhouwers. De kapel is een intrigerend architectonisch en religieus meesterwerk dat zijn wortels heeft in de geschiedenis van de christelijke traditie. De kapel is toegewijd aan Silvester I. Hij was paus ten tijde van de christenvervolgingen onder keizer Diocletianus, en zijn pontificaat markeerde een cruciale periode in de overgang van het christendom van een vervolgde minderheid naar een erkende en later zelfs bevoorrechte religie in het Romeinse Rijk. De kapel is gebouwd op de plek waar volgens de overlevering Silvester I zou hebben verbleven tijdens zijn onderduik voor de vervolgingen.
De wanden van de kapel zijn gedecoreerd met fresco's.

Onder het tongewelf staat Christus afgebeeld, geflankeerd door Maria en Johannes de Doper. Zij dragen enkele Arma Christi. Daarnaast de twaalf apostelen en bovenin twee engelen van wie de een het firmament omslaat en de andere op de trompet blaast als zinspeling op de Dag des Oordeels.
Op de wanden zien we scènes uit het leven van Silvester, keizer Constantijn en keizerin Helena.
Hieronder de 10 afbeeldingen van deze frescocyclus. Voor meer informatie klik hieronder op de knop SILVESTER.

Frescocyclus Silvester, Constantijn en Helena

01/10

Constantijn heeft als straf voor de christenvervolgingen lepra gekregen. Zijn priesters raden hem aan 3000 jonge kinderen te doden en een bad in hun bloed te nemen, maar de moeders van de kinderen smeken hem van dit voornemen af te zien. Constantijn zit op zijn keizerlijke troon. Zijn gezicht is gespikkeld.

02/10

De nacht daarop krijgt Constantijn een droom. De apostelen Petrus en Paulus verschijnen aan hem. Hij krijgt de opdracht paus Silvester te raadplegen. Constantijn ligt op zijn ziekbed, terwijl Petrus en Paulus naar zijn gespikkelde gezicht wijzen.

03/10

De volgende dag stuurt Constantijn drie boodschappers uit om Silvester te gaan halen. De drie zijn bijna volkomen symmetrisch afgebeeld. Let op de paardhoudingen.

04/10

Pauls Silvester is Rome ontvlucht en leeft als kluizenaar op de berg Soracte. De drie gezanten beklimmen kruipend deze berg om de paus te ontbieden.

05/10

Als Silvester arriveert bij Constantijn laat hij hem een afbeelding zien van Petrus en Paulus. De paus zegt Constantijn dat hij zal genezen als hij deze twee heiligen vereert en zich laat dopen.

06/10

Constantijn laat zich door Silvester dopen in een doopvont. De spikkels uit zijn gezicht zijn weg.

07/10

Ui grote dankbaarheid voor zijn genezing biedt Constantijn zijn keizerlijke kroon (hier nog een spits toelopende muts) aan Silvester aan. Zo is de paus aan zijn tiara gekomen.

08/10

Constantijn te voet begeleidt Silvester te paard naar Rome. Daar zal hij hem de macht over Rome schenken en het paleis van Lateranen. De paus draagt nu ook de tiara.

09/10

Constantijn en zijn moeder Helena zijn getuige van een dispuut tussen de joof Zamberi en Silvester. Zamberi wil de kracht van God bewijzen door een wilde stier iets in het oor te fluisteren waardoor die doodvalt. Volgens de paus kon dat alleen maar de naam van de duivel geweest zijn. Silvester fluistert vervolgens de naam van Jezus in het oor van de dode stier. En zie, de stier wordt levend en is bovendien zo mak als een lammetje.

10/10

Helena is onder de indruk van dit wonder, bekeert zich tot het christendom en ontdekt op de berg Golgota in Jeruzalem de drie kruizen en neemt het ware kruis van Jezus mee naar Rome.

Anoniem
Silvester, Constantijn en Helena (1246)
Frescocyclus
Rome - Basilica di Santi Quattro Coronati (Silvesterkapel)
2016 Paul Verheijen / Nijmegen