Twee van de twaalf?
Onvermijdelijk rijst de vraag of deze twee schilderijen oorspronkelijk als een apostelpaar waren bedoeld, dan wel of ze de restanten vormen van een omvangrijkere apostelcyclus die idealiter dan uit twaalf werken zou hebben bestaan.
Deze twee schilderijen tonen elk het hoofd van een oude man met een baard tegen een diepzwarte achtergrond. De inscripties naast hun hoofden maken duidelijk wie de oude mannen moeten voorstellen.
Links: SANCTE PHILIPPE ORATE / PRONOBIS
Rechts: SANCTE IACOBE ORA / PRO NOBIS
Het is moeilijk vast te stellen in hoeverre deze inscripties oorspronkelijk zijn en in welke mate ze mogelijk zijn aangevuld. Bij het portret van Filippus zijn er zichtbare wijzigingen in de tekst aangebracht. Dat het bij de figuren inderdaad om apostelen gaat, blijkt uit hun type en – in het geval van Jakobus – uit de schelp op de schouder van zijn rode mantel, die hem tevens herkenbaar maakt als beschermheilige van de pelgrims naar Santiago de Compostella. Albrecht Dürer heeft veel moeite gedaan om hen beiden een uitdrukking van intense concentratie te geven, gecombineerd met een lichte zweem van bezorgdheid. Beide licht gebogen hoofden trekken de wenkbrauwen samen en rimpelen het voorhoofd, terwijl de blik naar links is gericht. Hun monden staan licht open, alsof ze zwaar ademen. Ondanks de gelijkenis van de hoofden is Dürer erin geslaagd een opmerkelijke mate van variatie aan te brengen. Jakobus is ouder en zijn zachte baardhaar is sneeuwwit, terwijl zijn hoofd volledig kaal is. Zijn hoofd is verder opzij gedraaid en zijn romp bevindt zich bovendien iets meer naar achteren, waardoor hij qua schaal wat kleiner oogt en iets hoger in het beeldvlak is geplaatst.
|
