Paul Verheijen

ALBRECHT DÜRER

Hiëronymus als kardinaal

Slechte staat

De kerkvader Hiëronymus, die hier in zijn hoedanigheid van secretaris van paus Damasus de rang van kardinaal krijgt toegekend (zij het ten onrechte volgens het canoniek recht), is op dit schilderij als borstbeeld afgebeeld. Hij draagt ​​een scharlakenrode kardinaalsmantel. De aanwezigheid van zijn galero – de kardinaalshoed die op zijn rug is afgegleden – wordt slechts gesuggereerd door het koord ervan. Hier wordt Hiëronymus, die in het jaar 420 op ruim zeventigjarige leeftijd overleed, volgens de conventie afgebeeld als een oude man met een baard. Hij is kaal, op enkele fijne plukjes wit haar na. De blik van zijn smalle en enigszins vermoeide ogen is naar links gericht, voorbij de toeschouwer. Opvallend zijn hier de gelaatstrekken, die in de letterlijke zin van het woord vervormd zijn: de neus wekt de indruk gebroken te zijn en staat daardoor scheef, terwijl ook de mond de daaruit voortvloeiende asverschuiving volgt en iets naar links is verplaatst. De hagiografie van de heilige biedt geen verklaring voor deze eigenschappen.

Vrijwel geen enkel deel van het paneel is nog in oorspronkelijke staat of is gevrijwaard gebleven van retouches. In 1978 vond een restauratie plaats die gepaard ging met een nauwgezet technisch onderzoek. Een volgende restauratie volgde in 2007.

Boven het hoofd van Hiëronymus staat een ernstig beschadigde inscriptie, bestaande uit hoofdletters en gotisch schrift:

SANCTVS HIERONIMUS
en links daarvan in gotische hoofdletters:
ora . pro .
nobis . d[eum]

Rechtsboven in cursieve letters staat:
Albert[us] Durer n[o?]rnbergensis
faciebat post virginis
partum
.1514.
AD
(in legatuur)

Over dit schilderij bestaat in de vakliteratuur grote verdeeldheid. Hoewel Italiaanse onderzoekers het werk aan Dürer toeschreven, neigen andere onderzoekers ernaar zijn auteurschap te verwerpen en het schilderij in plaats daarvan aan een tijdgenoot toe te wijzen, ondanks het feit dat de inscriptie sterk overeenkomt met Dürers handschrift. Een belangrijk argument hierbij is het gebruik van eikenhout voor het paneel, een ongebruikelijke keuze voor Dürer.
Albrecht Dürer (1471-1528)
Hiëronymus als kardinaal (1514)
Olieverf op eikenhout, 33 x 26 cm
Siena - Pinacoteca Nazionale
2016 Paul Verheijen / Nijmegen