EWALD DE ZWARTE & DE WITTE
Heilige broers
Wantrouwen
De benedictijnen broers Ewald de Zwarte en Ewald de Witte waren missionarissen en reisgenoten van Willibrord en Swietbertus. Na korte tijd gemissioneerd te hebben in Antwerpen en Bergen op Zoom, verlieten zij het Frankische rijk en predikten in de omgeving van Coevorden en Westfalen. Ze stelden pogingen in het werk toegang te krijgen tot het stamhoofd van de Saksen. Maar diens onderdanen vreesden, dat de twee vreemdelingen hen wilden beroven van hun heilige tradities. Ze vertrouwden het in het geheel niet, toen zij zagen hoe de twee luidop hun psalmen reciteerden, en zichtbaar voor iedereen de mis opdroegen met behulp van een reisaltaartje, waarop geheimzinnige dingen stonden als brood en beker.
Op hun logeeradres in Laar werden de beide missionarissen overvallen door Saksen. De Witte Ewald werd onmiddellijk gedood met een saks, een stenen mes, waaraan de Saksen hun naam ontlenen. Maar Ewald de Zwarte probeerden hen van zijn goede bedoelingen te overtuigen. In feite had dat alleen maar tot gevolg dat zijn martelgang werd verlengd. Uiteindelijk werd ook hij gedood. Op die plek zou onmiddellijk een bron zijn ontsprongen. Dat alles zou gebeurd zijn rond 695. De beide lijken werden in de Rijn gegooid, of in een van zijn zijrivieren. Van daaruit dreven zij als in een wonder stroomopwaarts tot een plek waar een zekere Tilman, een tot monnik bekeerde soldaat, gewaarschuwd door een vreemde straling boven het water, hen aantrof. Dit memoreert het Roomse Martelaarsboek ook bij hun gedachtenis op 3 oktober: In het oude Saksen de beide heilige Ewalden, martelaren. Zij waren priester en waren begonnen aldaar het christendom te verkondigen. Daarom werden zij door de heidenen gevangen genomen en gedood. Lange tijd scheen bij hun lichamen 's nachts een heerlijk licht en toonde aan, waar zij zich bevonden en hoe groot hun verdiensten waren.Hun lichamen werden te Keulen bijgezet in de St-Clemenskerk, de latere St-Kunibertkerk. Enkele reliekdelen bevinden zich ook in de dom van Münster. |
Gebrandschilderd raam
De Sint-Ewaldenkerk te Druten is de enige kerk in Nederland die gewijd is aan deze broers. Het hierboven afgebeelde gebrandschilderd raam werd in 1877 ontworpen door architect Pierre Cuypers en uitgevoerd door glazenier Frans Nicolas uit Roermond. Het raam is een toonvoorbeeld van de neogotische kerkelijke kunst van de late 19e eeuw, waarin geloof, kunst en nationale identiteit nauw met elkaar verweven waren.
Centraal onderin het raam staan vier scènes uit het leven van de beide Ewalden. De vier scènes verbeelden hun zending, prediking, martelaarschap (zie afbeelding) en glorie. Het is een klassiek opbouwschema dat Cuypers en Nicolas vaak gebruikten in hun neogotische iconografie: de levensloop van de heilige als voorbeeld van geloof, lijden en verheerlijking. |
|
Pierre Cuypers (1827-1921) & Frans Nicolas (1826-1894)
De heilige Ewalden (1877) Gebrandschilderd raam Druten - Sint-Ewaldenkerk |