Paul Verheijen

FLORENCE SANTA CROCE

Peruzzi kapel

Johannes

Vasari meldt bij zijn beschrijving van Giotto in Vite over deze kapel dit:
In de volgende, die van de familie de' Peruzzi, zijn er twee taferelen uit het leven van Johannes de Doper, aan wie de kapel is gewijd: heel levendig ziet men hier afgebeeld hoe Herodias danst en springt en hoe enige dienaren bereidwillig de gerechten opdienen. In dezelfde ruimte bevinden zich twee wonderbaarlijke taferelen uit het leven van Johannes de Evangelist: wanneer hij Drusiana weer tot leven brengt, en wanneer hij ten hemel wordt opgenomen.
Vasari laat de afbeeldingen in de twee lunetten onvermeld en blijkt niet erg 'bijbelvast' te zijn, aangezien niet Herodias danst op het banket van Herodes, maar haar dochter.
Vermoedelijk schrijft hij vanuit zijn herinnering, want van het ballare e saltare, het dansen en springen, is weinig te zien (zie onder fresco 3).

Architectuur

Voor de kapel van Giovanni Peruzzi werd het onderwerp zijn naamheilige, Johannes de Doper op de linker noordmuur (1-3) en Johannes Evangelist daartegenover (A-C).
In 1852 werden verloren geraakte delen opnieuw beschilderd, maar deze werden in de jaren 60 van de vorige eeuw weer verwijderd, zodat we nu weer kijken naar 'beschadigde' fresco's.
Desondanks zijn ze waardevol voor de kunstgeschiedenis omdat ze de ontwikkeling van de middeleeuwse kunst illustreren.
Giotto schilderde de fresco's rond 1317-18 en werd steeds innovatiever, monumentaler en bracht steeds meer figuren samen in een tafereel.
Op veel fresco's wordt de omgeving gedomineerd door architectuur.
Op fresco B zien we bijvoorbeeld een middeleeuwse basiliek.
De voornaamste handeling vindt plaats in het centrum van de scène.

DE DOPER

1 - Aankondiging geboorte Johannes aan Zacharias
(Lucas 1:5-25)

2 - Geboorte en naamgeving Johannes
(Lucas 1:57-79)

3 - Banket van Herodes
(Matteüs 14:6-11 en Marcus 6:21-29)

DE APOSTEL / EVANGELIST

A - Johannes op Patmos
(Openbaring 1:9 en Legenda Aurea)

Toen keizer Domitianus zag dat Johannes niet stopte met prediken, verbande hij hem naar een eiland in zee, dat Patmos heette. Daar woonde hij helemaal alleen en schreef daar het Boek van de geheime Openbaring. Hetzelfde jaar werd de keizer vanwege zijn gruweldaden gedood en werden al zijn geboden door de Senaat herroepen.
(Legenda Aurea 9,17-18)

B - Johannes wekt Drusiana tot leven
(Legenda Aurea)

Aldus geschiedde dat Johannes, die ten onrechte naar het eiland verbannen was, met grote eer werd teruggebracht naar de stad Efeze; en de volksmenigte liep hem tegemoet en sprak: 'Gezegend hij die komt in de naam des Heren.' Toen hij echter de stad binnenging bracht men zijn dode vriendin Drusiana naar hem, die zijn terugkeer van harte had begeerd. En haar ouders en de weduwen en wezen riepen: 'O Sint Johannes, zie wij dragen hier Drusiana, die op jouw aansporing en leer ons armelui altijd van voedsel voorzag en ons in onze nood hielp; ze verlangde altijd naar jouw terugkeer en sprak: Ach stond God mij nog maar toe dat ik Sint Johannes kon zien voordat ik sterf! Nu ben je gekomen en zij mag jou nooit meer zien.' Toen liet Sint Johannes de baar neerzetten en het lichaam losmaken en sprak: 'Mijn Heer Jezus wekt jou op, Drusiana: sta op en ga naar je huis en maak eten voor me klaar.' Toen stond zij op en ging waardig het verzoek van de apostel uitvoeren; en wist niet beter dan dat ze uit een slaap wakker was geworden.
(Legenda Aurea 9,19-30)

C - Johannes wordt in de hemel opgenomen
(Legenda Aurea)

Zie de pagina over Johannes de evangelist.
2016 Paul Verheijen / Nijmegen