Paul Verheijen

JEZUÏETEN

Betrokken en controversieel

De jezuïeten zijn leden van de Sociëteit van Jezus, een orde die in 1540 door Ignatius van Loyola werd gesticht. Hun bijnaam verwijst naar Jezus, maar de naam jezuïeten werd oorspronkelijk ook gebruikt als spotnaam. Vandaag telt de orde wereldwijd ongeveer 17.000 leden.
De jezuïeten ontstonden in een tijd van religieuze conflicten, de reformatie en Europese expansie. Ignatius wilde een orde vormen die zowel geestelijk gevormd was als actief in de wereld: zij onderwezen, missionariseerden, schreven, bestuurden scholen en werkten aan de kant van armen en uitgeslotenen. Hun onderwijs en missies maakten hen al snel invloedrijk in Europa, Azië en Latijns-Amerika.
Hun kracht lag in aanpassingsvermogen. Jezuïeten leerden vaak talen en culturen van de volkeren bij wie zij kwamen, zodat zij het geloof konden brengen zonder uitsluitend Europese gebruiken op te leggen. Tegelijk waren zij ook onderdeel van een koloniaal en missionair systeem; hun geschiedenis bevat daarom zowel culturele uitwisseling als machtsverhoudingen en conflicten.
De orde was niet onomstreden. Vanwege hun politieke invloed, gehoorzaamheid aan de paus en rol in onderwijs en missies werden zij door verschillende Europese machten verdreven. In 1773 hief paus Clemens XIV de Sociëteit van Jezus op, maar paus Pius VII herstelde haar in 1814.
De jezuïeten verbonden eeuwenlang onderwijs, geloof, wetenschap en maatschappelijke betrokkenheid met elkaar met grote invloed, maar ook met een complexe en soms controversiële geschiedenis.
Het zegelmerk van de jezuïeten werd de afkorting IHS.

Vele heilige jezuïeten

Het aantal zaligen (ZA) en heiligen dat de orde - die met opzet geen vrouwelijke tak kent - heeft voortgebracht, is groot. Zes leden zijn afgebeeld op het jezuietenraam in de Titus Brandsma Gedachteniskerk in Nijmegen.
  • Ignatius van Loyola
    (1491-1556)
    31 juli
  • Petrus Faber
    (1506-1546)
    1 augustus (ZA)
  • Franciscus Xaverius
    (1506-1552)
    3 december
  • Franciscus Borgia
    (1510-1572)
    10 oktober
  • Petrus Canisius
    (1521-1597)
    21 december
  • Bernardinus Realino
    (1530-1616)
    2 juli
  • Alphonsus Rodriguez
    (1531-1617)
    30 oktober
  • Jacobus Kisai
    (1533-1597)
    6 februari
  • Jozef van Anchieta
    (1534-1597)
    9 juni
  • Edmundus Campion
    (1540-1581)
    1 december
  • Robertus Bellarminus
    (1542-1621)
    17 september
  • Stanislaus Kostka
    (1550-1568)
    13 november
  • Alexander Briant
    (1556-1581)
    1 december
  • Henricus Walpole
    (1558-1595)
    7 april
  • Robertus Southwell
    (1561-1595)
    21 februari
  • Nicolaas Owen
    (1562-1606)
    2 maart
  • Paulus Miki
    (1564-1597)
    6 februari
  • Carolus Spinola
    (1564-1622)
    10 september (ZA)
  • Aloysius van Gonzaga
    (1568-1591)
    21 juni
  • Thomas Garnet
    (1575-1608)
    23 juni
  • Rochus González
    (1576-1628)
    17 november
  • Johannes Soan de Goto
    (1578-1597)
    6 februari
  • John Ogilvie
    (1579-1615)
    10 maart
  • Petrus Claverus
    (1580-1654)
    9 september
  • Stephanus Pongracz
    (1582-1619)
    19 januari
  • Melchior Grodziecki
    (1584-1619)
    19 januari
  • Andreas Bobola
    (1591-1657)
    16 mei
  • Johannes de Brébeuf
    (1593-1649)
    19 oktober
  • Henricus Morse
    (1595-1645)
    1 februari
  • Johannes del Castillo
    (1596-1628)
    16 november
  • Johannes Régis
    (1597-1640)
    16 juni
  • Alphonsus Rodriguez
    (1598-1628)
    30 oktober
  • Johannes Berchmans
    (1599-1621)
    26 november
  • Antonius Daniel
    (1601-1648)
    19 oktober
  • Carolus Garnier
    (1605-1607)
    19 oktober
  • Isaac Jogues
    (1607-1646)
    19 oktober
  • Renatus Goupil
    (1608-1642)
    19 oktober
  • Gabriel Lalemant
    (1610-1649)
    19 oktober
  • Natalis Chabanel
    (1613-1649)
    19 oktober
  • Johannes Lalande
    (1615-1646)
    19 oktober
  • David Lewis
    (1616-1679)
    27 augustus
  • Johannes Lloyd
    (1630-1679)
    22 juli
  • Claudius van La Colombière
    (1641-1682)
    15 februari
  • Philippus Evans
    (1645-1679)
    22 juli
  • Johannes de Britto
    (1647-1693)
    4 februari
  • Jozef Pignatelli
    (1737-1811)
    15 november
  • Jacques Berthieu
    (1838-1896)
    8 juni (ZA)
  • Paulus Denn
    (1847-1900)
    19 juni (ZA)
  • Modestus Andlauer
    (1847-1900)
    19 juni (ZA)
  • Remigius Isoré
    (1852-1900)
    19 juni (ZA)
  • Leo Mangin
    (1857-1900)
    20 juli (ZA)
  • Jozef Rubio y Peralta
    (1864-1929)
    2 mei (ZA)
  • Albertus Hurtado
    (1901-1952)
    18 augustus (ZA)
2016 Paul Verheijen / Nijmegen