TIMOTHY PAUL SCHMALZ

Angels Unawares

Engelen ontvangen

Houd de onderlinge liefde in stand en houd de gastvrijheid in ere, want zo hebben sommigen zonder het te weten engelen ontvangen. Bekommer u om de gevangenen alsof u samen met hen gevangenzat, en om de mishandelden alsof u zelf mishandeld werd.
^{(Hebreeën 13:1-3)}

Deze bijbelse verwijzing vormt de basis van het hier afgebeelde beeldhouwwerk van Timothy Paul Schmalz. Hij vertaalde het naar een visuele vorm en presenteerde migratie niet alleen als een politiek of sociaal vraagstuk, maar ook als een spirituele ontmoeting.
Het werk, dat op 29 september 2019 - de Wereldmigranten- en Vluchtelingendag - door Franciscus (paus van 2013-2025) werd onthuld, is een krachtig visueel statement over migratie, menselijke waardigheid en de morele plicht tot gastvrijheid. Het toont een overvolle boot met 140 migranten en vluchtelingen uit verschillende culturen, religies en historische perioden. Hun kleding en gelaatstrekken weerspiegelen een breed scala aan identiteiten: van slachtoffers van oorlog en hongersnood tot mensen die eeuwenlang op de vlucht waren voor vervolging. De figuren staan schouder aan schouder, dicht op elkaar gepakt, wat zowel fysieke ontberingen als gedeelde menselijkheid oproept.

In het midden van de compositie verrijzen subtiel een paar engelenvleugels boven de menigte. Deze vleugels geven de betekenis van het hele beeld. Ze suggereren dat er in deze massa ontheemden iets heiligs schuilt. Zijn migranten zelf wellicht onbewuste engelen?
Het beeldhouwerk daagt de kijker uit om zijn of haar perceptie van de 'vreemdeling' te herzien. In plaats van migranten te zien als buitenstaanders of lasten, nodigt het werk uit tot erkenning van hun inherente waardigheid en zelfs goddelijke aanwezigheid. In die zin functioneert het kunstwerk zowel als religieuze kunst als moreel commentaar.

Schmalz nam bewust figuren op uit verschillende historische migratiestromen: mensen die vluchtten voor nazi-Duitsland, hongersnood, slavernij en moderne conflicten. Zo benadrukte hij dat migratie een universele en tijdloze menselijke ervaring is. Daarmee doorbrak hij het onderscheid tussen wij en zij en suggereerde hij dat alle mensen op een bepaald moment een migrantenidentiteit delen.

De 140 personen verwijzen ook symbolisch naar de 140 heiligenbeelden die de zuilengalerijen van het Sint-Pietersplein sieren, ontworpen door Gian Lorenzo Bernini. Deze parallel verheft migranten op subtiele wijze tot een vergelijkbaar niveau van eerbied en integreert hen in de heilige architectonische en spirituele ruimte van het Vaticaan.

Nieuw werk na eeuwen

Na eeuwen staat er sinds 2019 weer een nieuw beeldhouwwerk op het Sint-Pietersplein. De traditionele heilige ruimte wordt daarmee afgestemd op hedendaagse mondiale vraagstukken. Het beeld, dat in opdracht is gemaakt in de context van de aanhoudende vluchtelingencrisis, weerspiegelt de nadruk die paus Franciscus legde op mededogen en sociale rechtvaardigheid. Hij beschreef het werk als een herinnering aan de evangelische uitdaging van gastvrijheid, waarmee hij het idee versterkt dat zorg voor migranten centraal staat in de christelijke leer.

Naast de theologische symboliek heeft Angels Unawares een sterke emotionele dimensie. De uiteenlopende uitdrukkingen van de figuren – hoop, angst, uitputting – vatten de complexiteit van de migratie-ervaring samen. Kijkers worden aangemoedigd zich te identificeren met de individuen, zichzelf te herkennen in de menigte en na te denken over hun eigen houding ten opzichte van ontheemding en anders-zijn. Het beeld biedt geen pasklare oplossingen. In plaats daarvan stelt het een vraag: wie zijn de engelen: de migranten of degenen die hen verwelkomen? Deze ambiguiteit nodigt uit tot voortdurende reflectie en dialoog. Je kunt je afvragen of de vele mensen die een 'selfie' maken bij het werk zich dat ook realiseren.

Kortom: Angels Unawares is een indrukwekkend voorbeeld van hedendaagse religieuze kunst die zich direct bezighoudt met mondiale vraagstukken. Door middel van de krachtige beeldtaal, de bijbelse basis en de strategische plaatsing in een van 's werelds belangrijkste religieuze ruimtes, slaat het kunstwerk een brug tussen verleden en heden, tussen het heilige en het maatschappelijke. Het werk van Schmalz pleit uiteindelijk voor een verandering van perspectief: het erkennen van de menselijkheid – en misschien zelfs de goddelijkheid – in degenen die het vaakst gemarginaliseerd worden. Daarmee bevestigt het dat gastvrijheid niet louter een ethische keuze is, maar een spirituele verantwoordelijkheid.

Heilige familie

Schmalz heeft bewust een figuurengroep opgenomen die verwijst naar Heilige Familie, maar niet op een opvallende, geïsoleerde manier. Ze zijn geïntegreerd in de menigte van migranten op de boot. Hun aanwezigheid verwijst naar hun vlucht naar Egypte. Daarmee worden zij voorgesteld als vluchtelingen. Het benadrukt dat migratie ook een bijbels thema is. Het nodigt de kijker uit om Christus zelf te herkennen in de vreemdeling. Het versterkt de boodschap van de titel: dat je engelen onbewust kunt ontmoeten. Je ziet hen niet meteen. Net als de engelenvleugels in het midden van de sculptuur vraagt het herkennen van de Heilige Familie aandachtige observatie. Dat is precies de bedoeling: de kijker moet leren anders te kijken naar de massa en individuen daarin herkennen.
Onderstaande compilatie van details van het werk nodigen daartoe ook uit.

Timothy Paul Schmalz (1969)
Angels unawares (2019)
Brons, 360(H) x 600(L) x 250(D) cm
Rome - Sint-Pietersplein
(Foto's: 19-03-2026)