Paul Verheijen

CARAVAGGIO

Begrafenis van de heilige Lucia

Opdracht

In de 11e eeuw werden de relieken van Lucia van Syracuse gestolen en vervoerd naar Constantinopel en volgens twee tegenstrijdige overleveringen zo'n twee eeuwen later gebracht naar ofwel Venetië of Metz.
Mede door deze roof was de heilige Lucia in Syracuse aan het eind van de middeleeuwen in de vergetelheid geraakt.
Pas halverwege de 16e eeuw werd haar verering nieuw leven ingeblazen.
De senaat van Syracuse gaf in 1608 opdracht om de bouwvallige Santa Lucia al Sepolcro te herstellen.
In hetzelfde jaar op 6 oktober kwam Caravaggio aan in de stad.
Hij was ontsnapt uit een gevangenis op Malta en zocht toevlucht bij zijn vriend Mario Minniti, die vroeger in zijn atelier had gewerkt.
Het was waarschijnlijk aan Minniti te danken dat hij de opdracht voor dit altaarstuk in de wacht sleepte.
Nadat hij het voltooid had, trok Caravaggio verder naar Messina.

Uitbeelding

Twee sterke mannen graven een graf voor Lucia's stoffelijk overschot dat op de grond ligt.
Daarachter staat een groep treurende mensen met rechts een bisschop die het lichaam zegent (de ziekenzalving?).
Zijn staf en mijter, die als enige boven de diagonale lijn van de alle gezichten uitsteken, worden daardoor benadrukt.
De scène speelt zich waarschijnlijk af in de donkere catacomben onder de Santa Lucia al Sepolcro.
Op de achtergrond is een arcosolium, een nisgraf, te zien.
In Lucia's hals is de steek van dolk te herkennen.
Volgens een andere legende was de heilige echter met een zwaard onthoofd.
Röntgenonderzoek heeft aangetoond dat Caravaggio aanvankelijk deze variant geschilderd had.
De uitgestoken ogen zijn opvallend afwezig.
Een fel licht schijnt vanuit rechts op de scène en laat daardoor enige gezichten en handen helder naar voren komen.
De gespierde benen en armen van de doodgravers vormen een ovaal rondom Lucia.
Tussen hun hoofden in staat een priester, wiens lange stola door zijn rode kleur opvallend wordt benadrukt.
De bijna monochrome donkere wand en grafnis die ongeveer tweederde van het doek in beslag nemen, worden nauwelijks belicht.
Michelangelo Merisi da Caravaggio (1571-1610)
Seppellimento di Santa Lucia (circa 1608)
Olieverf op doek, 408 x 300 cm
Syracuse - Santa Lucia al Sepolcro