Paul Verheijen

JACOB JORDAENS

Achia van Silo

Profeet zonder eigen boek

De niet zo bekende profeet Achia uit Silo heeft in het Eerste Testament geen eigen boek op zijn naam staan.
Zijn optreden is beperkt tot twee verhalen die de opkomst en de val van het koningshuis Jerobeam omgrenzen.

Jerobeam, een van de ambtenaren van koning Salomo, ontmoette hem een keer buiten de stad.
Achia droeg een nieuwe mantel, scheurde die in twaalf stukken en bood Jerobeam tien stukken aan met de woorden:
Neem tien van deze stukken, want dit zegt JHWH, de God van Israël: 'Hierbij scheur ik het koningschap van Salomo los en geef ik jou tien stammen [...] Ik breng deze scheuring teweeg omdat ze mij verlaten hebben [...] Jou zal ik aanstellen tot koning over heel het gebied dat je verlangt. Jij zult koning van Israël zijn.
(1 Koningen 11,26-40)

In het tweede verhaal werd Jerobeams zoon Abia ziek.
Jerobeam stuurde zijn vrouw incognito naar Achia om van de profeet te vernemen of zijn zieke zoon zou herstellen.
Ze moet tien broden, een paar koeken en een kruik honing voor hem meenemen.
De profeet, die intussen oud en blind was geworden, sprak bij haar komst als volgt:
Kom binnen, vrouw van Jerobeam. Waarom hebt u zich vermomd? Ik moet u een nare boodschap overbrengen. Ga naar Jerobeam en zeg tegen hem: 'Dit zegt JHWH, de God van Israël: Ik heb je verheven boven het volk en je als vorst over mijn volk Israël aangesteld [...] Jij hebt je nog slechter gedragen dan al je voorgangers: je hebt me getergd door je in te laten met andere goden en godenbeelden te maken, en mij heb je verworpen. Daarom zal ik nu onheil brengen over het huis van Jerobeam. Alle mannelijke leden van je familie zal ik uitroeien, van hoog tot laag, ik zal je koningshuis wegvagen als straatvuil, tot er niets meer van over is. Wie van de familie van Jerobeam in de stad sterft, zal door de honden worden opgevreten, en wie sterft in het open veld, zal worden opgevreten door de vogels. Zo heeft JHWH gesproken.' Ga nu naar huis. Zodra u de stad bereikt, zal uw kind sterven.
(1 Koningen 14,1-20)

Modello

Jacob Jordaens had grote kennis van de Bijbel, wat terugkomt in de onderwerpen van zijn werk.
Hij werd katholiek opgevoed, maar bekeerde zich later tot het calvinisme.
Het tweede verhaal waarin de profeet Achia optreedt, tekende Jordaens als modello voor een serie wandtapijten over de geschiedenis van koning Jerobeam.
Hiervan is nu geen enkel tapijt bekend.
Jordaens vat het verhaal in de modello zo samen:
Regum 14 Jeroboams wyf compt versteldt in vreemde gedaente aen den Propheet Ahia Raet te vraegen over haeren siecken Sone. De Propheet blindt sittende in huyse kendt haer ende verseydt haer.

Ondanks zijn relatieve onbekendheid heeft Achia een liturgische gedenkdag toebedeeld gekregen op de rooms-katholieke heiligenkalender en wel op 9 januari, soms ook op 1 of 12 november.
Jacob Jordaens (1593-1678)
De vrouw van Jerobeam bij de aan staar lijdende profeet Ahia (circa 1660)
Krijttekening (modello) voor tapijtreeks, 31 x 28 cm
Particuliere collectie