|
|
Leven en werk
Adam Kraft werd ergens tussen 1455 en 1460 geboren in Neurenberg als zoon van een timmerman. Behalve de jaren van reizen, die in die tijd gebruikelijk waren en die hij doorbracht in Ulm en Straatsburg, werkte hij uitsluitend in Neurenberg en omgeving. Er is weinig over zijn leven bekend. Ondanks zijn twee huwelijken bleef hij blijkbaar kinderloos. Hij runde slechts een klein bedrijf met twee of drie werknemers. Ondanks talloze opdrachten verkeerde hij zijn hele leven in financiële moeilijkheden.
Adam Kraft werd op 21 januari 1509 begraven in Schwabach bij Neurenberg.
In Neurenberg zijn twee scholen naar hem vernoemd. Ter ere van hem werd zijn buste in de Hall of Fame in München geplaatst.
Als beeldhouwer en steenhouwer van de Duitse laatgotiek was Adam Kraft een van de belangrijkste vertegenwoordigers van deze periode. Zijn werk wordt beschouwd als een van de hoogtepunten ervan. Een breed scala aan opdrachten kenmerkte zijn carrière: enerzijds maakte hij volledige sculpturale en figuratieve voorstellingen in hoogreliëf, anderzijds werd hem het ontwerp en de realisatie van microarchitecturen toevertrouwd die de hoogste virtuositeit bereikten. Als architectonische opdracht herontwierp hij in zijn laatste levensjaar de gevel van het Michaëlskoor van de Frauenkirche in een toen zeer moderne vormentaal.
Het merendeel van Krafts werken heeft een religieuze inhoud en zijn werkmateriaal was natuursteen. Hij gebruikte draad voor de lastige verbinding van werkstukken, zoals de pinakels van het sacramentshuis.
|
Schreyer-Landauer epitaaf
Sebalduskirche (oostmuur buiten)
Gedoneerd door de Neurenbergse patriciërs Sebald Schreyer, meester van de kerk en een vriend van Albrecht Dürer en Kraft, en Matthäus Landauer (zie ook onder), werd het reliëf gemaakt tussen 1490 en 1492. Hiermee kon hij zichzelf aanbevelen voor het sacramentshuis in de Lorenzkirche, dat kort daarna werd gemaakt. Strikt genomen is het geen epitaaf, maar een memorietafel, omdat een grafschrift ontbreekt. Vanaf de late middeleeuwen werd de term ruimer: ook memorietafels zonder grafschrift kregen de naam epitaaf. Het bestaat uit drie stenen reliëfs die in de stijl van een triptiek zijn samengevoegd en op bijna schilderachtige wijze scènes uit het lijden van Christus uitbeelden.
|
Sacramentshuis
Lorenzkirche
Dit als zijn meesterwerk beschouwde sacramentshuis is een ruim 20 meter hoge gotische toren van zandsteen, die met zijn talrijke figuren, pinakels en maaswerk doet denken aan de gevlochten ranken van een boom. Het werd voltooid in 1496.
De basis van het sacramentshuis wordt ondersteund door drie figuren: de middelste is een voorstelling van Kraft zelf, de andere twee stellen mogelijk zijn gezellen voor die bij het werk betrokken waren.
Ondanks zijn delicate vorm en de grote schade aan de kerk door bombardementen van de RAF tijdens de Tweede Wereldoorlog, werd het sacramentshuis van de ondergang gered door een gipsen ommuring.
Alleen de 7 meter hoge torenspits, die aan het gewelf vastklampt, werd na de oorlog herbouwd.
Detailafbeeldingen van Laatste Avondmaal, Bespotting, Geseling, Kruisiging en Verrijzenis van Christus
|
Peringsdörffer epitaaf
Frauenkirche
In 1498 voltooide Kraft dit epitaaf dat zich oorspronkelijk bevond in het nu opgeheven Augustijnenklooster van Neurenberg.
Maria is uitgebeeld als Mantelmadonna.
Engelen draperen de mantel van Maria beschermend over de familie van de stichters Sebald en Katharina Peringsdörffer.
Twee engelen houden een kroon boven haar hoofd.
|
Kruisweg
Germanisches Nationalmuseum & Holzschuherkapelle (8)
De Neurenberger kruisweg, tegenwoordig ook wel Adam Kraftkruisweg genoemd, begint bij het Pilatushaus in de oude binnenstad van Neurenberg en loopt via de Tiergärtnertor en langs de Burgschmietstraße naar de Johannisfriedhof. Het is een voorbeeld uit een tijd (1506-08) dat het aantal kruiswegstaties niet vaststond. Tussen 1889 en 1952 zijn ze weggehaald en vervangen door kopieën. De originele staties waren ooit in kleur geschilderd en zijn door de stad Neurenberg uitgeleend aan het Germanisches Nationalmuseum. Ze worden sinds 2017 gereinigd en gerestaureerd met het doel de donkere verkleuringen te verwijderen.
Bij de kopieën staat een tekst die tevens de afstand in stappen aangeeft tot het Pilatushaus.
- Statie 1
Hir begegnet Cristus seiner wirdigen lieben mutter die vor großem hertzenleit amechtig ward
IIc [200] schrit von Pilatus haus
- Statie 2
Hir ward Symo(n) gezwungen Cristo sein kreutz helfen tragen
IIc LXXXXV [295] schrit von Pilatus Haus
- Statie 3
Hir sprach Cristus Ir döchter vo(n) Jherusale(m) nit weynt über mich sunder über euch u(n)d eure kinder
IIIc LXXX [380] schritt vo(n) Pilat. haus
- Statie 4
Hier hat Cristus sein heiligs Angesicht der heiligen Fraw Veronica auf iren Slayr gedruckt vor irem Haws
Vc [500] Srytt von Pilatus Haws
- Statie 5
Hier tregt Cristus das Creutz und wird von den Juden ser hart geslagen
VIIc LXXX [780] Srytt von Pilatus Haus
- Statie 6
Hier felt Cristus vor großer unmacht auf die Erden bei
MC [1100] Srit von Pilatus haus
- Statie 7
Hier leyt Cristus vor seiner gebenedeiten wirdigen muter, die in mit großen Hertzenleyt und bitterlichen smertz claget und beweynet
De kruisweg eindigde in de Holzschuherkapelle op het Johannisfriedhof met de Graflegging, feitelijk dus een achtste statie. Deze statie bevindt zich nog steeds op de originele locatie.
|
Madonna met Kind
Hotel Deutscher Kaiser (buitenmuur)
In laatmiddeleeuwse steden kregen huizen en herbergen vaak gevelbeelden met religieuze betekenis. Deze Madonna met Kind uit 1490-1500 diende als bescherming en zegen voor bewoners en voorbijgangers.
Het kind Jezus is niet statisch weergegeven, maar levendig en speels, wat kenmerkend is voor Krafts stijl.
De Mariafiguur straalt tegelijk waardigheid en moederlijke zachtheid uit.
De meeste gevelbeelden uit die periode zijn verdwenen of beschadigd.
Dat dit beeld nog steeds in de openlucht aanwezig is, maakt het een zeldzaam bewaard stadsbeeldhouwwerk.
Het is uitgevoerd in rood zandsteen, een materiaal dat typerend is voor Neurenbergse beeldhouwkunst, maar ook gevoelig voor verwering. Het feit dat het beeld de eeuwen doorstaan heeft, is op zich al bijzonder.
Er is nu wel een anti-duivenpoepnet omheen gehangen.
|
Landauergrabmal
Egidienkirche - Tetzelkapelle
Deze epitaaf, monument met grafschrift, uit circa 1503 is uitgevoerd in fijn bewerkte zandsteen, in de vorm van een groot relief dat de hele wand inneemt. God de Vader en Christus de Zoon zitten naast elkaar als gelijke heersers met een wereldbol. De baard van God rechts is alleen langer. Niet zij kronen Maria tot hemelse koningin, maar twee engelen. De linker is het hoofd verloren in de loop der tijd.
Onderaan het reliëf zijn de stichters afgebeeld: de rijke Neurenberger koopman Matthäus Landauer (zie ook boven) en waarschijnlijk leden van zijn familie of broederschap. Zij knielen in aanbidding, begeleid door hun patroonheiligen.
|