ALBRECHT DÜRER

Maria als middelares

Diptiek?

Een jonge vrouw, verdiept in gebed, richt haar blik naar linksboven. Haar uitdrukking getuigt van intense concentratie. Een zachte glimlach speelt om haar volle, donkerrode lippen. Haar blik is gericht op een lichtbron die wij niet kunnen zien. Deze baadt haar gezicht in een zachte gloed en werpt tegelijkertijd haar schaduw op de muur achter haar. De achtergrond imiteert bloedrood marmer; ongeveer twee derde van dit oppervlak is bedekt met een groen, hoogpolig textiel, afgezet met een zelfkant waarin zwart-witte scheringdraden zichtbaar zijn. De vrouw draagt een zalmroze shirt waarvan de wijde mouwen bij de polsen zijn gerimpeld. Haar hoofd is bedekt met een witte sluier van de fijnste stof; deze is dubbelgeslagen en bedekt haar haar volledig, terwijl het bovenste deel van haar decolleté zichtbaar blijft. Ook de kap van haar blauwe, mouwloze mantel met oranje voering is over haar hoofd getrokken. De plaatsing en datering van het monogram van Albrecht Dürer nabij de bovenrand van het paneel maken een vreemde indruk, evenals de vrij geringe afmetingen en de relatief slordige uitvoering ervan.

Het lijdt geen twijfel dat het paneel de Maagd Maria voorstelt. Mogelijk dat het paneel oorspronkelijk de rechterhelft van een tweeluik vormde. Christus zou dan aan de linkerzijde zijn afgebeeld, bijvoorbeeld als Man van Smarten of als Salvator Mundi. De reconstructieafbeelding hierboven toont als linkerhelft de Man van Smarten toegeschreven aan Hans Hoffmann. Dit werk werd langetijd toegeschreven aan Dürer. Probleem bij deze reconstructie is dat de blik van Maria omhoog naar de hemel de tweeluik-theorie niet erg waarschijnlijk maakt.

Albrecht Dürer (1471-1528)
Maria als middelares (1518)
Olieverf op paneel, 53 x 43 cm
Berlijn - Gemäldegalerie

Hans Hoffmann ((±1530–1591/2)
Schmerzensmann (1580-90)
Olieverf op eikenhout, 68 x 50 cm
Neurenberg - Bayerische Staatsgemäldesammlungen