ANSGAR VAN HAMBURG

Trostbrücke

Troost van het christendom

De Trostbrücke (Latijn: Pons Trostes) over het Nikolaifleetkanaal in Hamburg verbond vermoedelijk vanaf circa 1200 de bisschoppelijke oude stad rond de kathedraal en de Sint-Pieterskerk met de nieuwe stad van de graven. De Trostbrücke wordt voor het eerst bij naam genoemd in 1266. De naam is mogelijk afgeleid van een kruisbeeld dat erop te vinden is, Trost der Christenheit, zoals gegraveerd op een gedenkplaat die in 1881 werd geplaatst. Volgens recentere bronnen verwijst de naam waarschijnlijk naar een landeigenaar genaamd Trostes. Ook in 1266 wordt de brug aangeduid als Pons Campsorum, 'geldwisselaarsbrug', wat suggereert dat geldwisselaars daar hun diensten aanboden. In 1480 was de Trostbrücke een ontmoetingsplaats voor dagloners die op werkgevers wachtten. In 1686 werd de brug vervangen door een stenen brug met drie bogen, waarvan de middelste boog werd herbouwd nadat deze in 1731 was ingestort. De brug werd opnieuw gerepareerd in 1764-1765, maar raakte zwaar beschadigd tijdens de Grote Brand van Hamburg in 1842 en werd aanvankelijk vervangen door een tijdelijke brug. De huidige constructie werd gebouwd in 1881/82 volgens plannen van Franz Andreas Meyer. De uitbreiding aan het oostelijke uiteinde van de brug werd vernietigd tijdens de herinrichting van de kade.

De twee beelden op de brug, gemaakt door Engelbert Peiffer, vertegenwoordigen de gebieden die de brug verbindt: Ansgar, als stichter van de kerk en eerste bisschop van Hamburg, staat voor de oude stad, terwijl Adolf III van Schauenburg en Holstein (1160-1225) de seculiere nieuwe stad vertegenwoordigt die hij bouwde.

De Scandinavische naam Ansgar/Anskar betekent zoiets als 'godsspeer' en is in het Latijn Ansgarius/Anscharius en 'modern' Oscar/Oskar.
Het Roomse Martelaarsboek herdenkt Ansgar op 3 februari:

Te Bremen de heilige Ansgarius, bisschop van Hamburg en later ook nog van Bremen. Hij bekeerde de Zweden en Denen tot het christendom en was door paus Gregorius IV tot apostolisch legaat voor geheel het noorden aangesteld.

Ansgar (ook aangeduid als Ansgarius van Corbie/Hamburg/Bremen) werd vanaf 806, toen zijn moeder overleed, als vijfjarig jongetje grootgebracht door Adalard en Paschasius Radbertus (feestdag 26 april) in de benedictijnerabdij van Corbie in Picardië. Als kind was hij meer geïnteresseerd in spelen en vermaak dan in werken en bidden. In een droomgezicht werd hij voor zijn kinderachtigheid door de Heilige Maagd zelf berispt. Hij werd een voorbeeld voor zijn medescholieren.
Ansgar was betrokken bij de stichting van het klooster Corvey, waar hij abt was en onderwijs gaf. Daarna vertrok hij naar Sachsen om in Noord-Europa te werken. Door keizer Lodewijk de Vrome werd hij in 831 benoemd tot eerste bisschop van Hamburg. De Denen vertrouwden zijn missiewek niet omdat ze er pogingen in zagen het Frankische rijk uit te breiden. Omdat zij Hamburg verwoestten vertrok Ansgar in 845 naar Zweden, waar hij koning Olaf bekeerde.
Na veel problemen werd hij door Nicolaas I (paus van 858-867) erkend als eerste bisschop van Hamburg-Bremen. Tot zijn dood in 865 maakte de 'apostel van het noorden' missiereizen die weinig succes hadden.
Zijn leerling Gosbertus van Osnabrück wordt ook als heilige vereerd en wel op 13 februari. De ook heiligverklaarde Rembertus (feestdag 11 juni) schreef Ansgars Vita en volgde hem op.
Nadat zijn populariteit eind 15e eeuw afneemt, ontstaat er in de 19e eeuw weer een opbloei toegespitst op het historische aspect, getuige ook zijn beeld op de Trostbrücke. Engelbert Peiffer heeft hem daar afgebeeld met een kerkmodel in de hand omdat hij de kerk in Hamburg liet bouwen. In zijn linkerhand houdt hij een kromstaf. Peiffer moest kiezen om de krul naar binnen (bij een abtsstaf) of naar buiten (bij een bisschopsstaf) uit te voeren. Het werd een abtsstaf.

Bisschop Romero van El Salvador

De tweede heilige met de verlatiniseerde naam Ansgarius is sinds 2018 de Salvadoraan Oscar Arnulfo Romero (1917-1980). Hij studeerde in Rome en werd hier in 1942 tot priester gewijd. Vanaf 1943 terug in El Salvador bekleedde hij diverse functies. Werd in 1974 bisschop van Santiago de Maria, vanaf 1977 aartsbisschop van San Salvador, waar hij pleitte voor de dialoog en tegen het geweld in zijn land. Hij kwam op voor het gewone volk en waarschuwde tegen rechtse krachten. De 'geestdriftige pastor' - volgens Johannes Paulus II - werd door zich christen noemende rechtse doodeskaders voor het altaar doodgeschoten en wordt als martelaar herdacht op 24 maart. Tijdens zijn begrafenis richtte het leger op Plaza Barrios een bloedbad aan.

Engelbert (Joseph) Peiffer (1830-1896)
Ansgar von Bremen (1883)
Beeld
Hamburg - Trostbrücke
(Foto's: 2 april 2026)