ANGELA DE MERICI
UrsulinenHet Roomse Martelaarboek meldt op 27 januari:Te Brescia de geboorte van de heilige maagd Angela Merici, uit de derde orde van Sint Franciscus. Zij was de stichtster vam de congregatie van de ursulinen, die voornamelijk tot taak zouden hebben aan jonge meisjes een christelijke opvoeding te geven. Evenwel wordt haar feest volgens bepaling van paus Pius IX op 31 mei gevierd.En bijgevolg op 31 mei: De heilige maagd Angela Merici, uit de derde orde van Sint Franciscus, de stichteres van de congregatie van de zusters ursulinen. 27 januari werd zij door haar hemelse bruidegom geroepen, om de onvergankelijke kroon te ontvangenAngela de Merici (ook Angela van Brescia genoemd) werd in 1474 in Desenzano aan het Gardameer geboren. Toen ze 15 jaar was overleden haar ouders en werd ze met haar zusje toevertrouwd aan een oom die vijf jaar later ook overleed. Ze keerde naar haar broers in Desenzano terug en ging godsdienstonderwijs geven aan kinderen en advies aan volwassenen. Ze ondernam een pelgrimstocht naar Rome waardoor zij blind werd, later genas ze daarvan. De legende zegt dat zij in een visioen een ladder zag die hemel en aarde verbond. Jonge vrouwen, gekroond met een diadeem en een lelie in de hand en vergezeld van een engelbewaarder, daalden die ladder af of beklommen haar. In een van de meisjes herkende Angela een kort daarvoor gestorven vriendin die haar aanspoorde een gemeenschap te stichten van jonge meisjes die zij in het visioen zag. Angela ging zich inzetten voor de opvoeding van (wees)meisjes en de zorg voor zieke vrouwen. Eind 1429 ging zij samenwonen met twaalf jonge meisjes met wie zij geestelijke oefeningen en liefdewerk deed. Vanaf toen kreeg zij ook herhaaldelijk verschijningen van Ursula, waarop zij in Brescia de Compagnia di Santa Orsola, of in het Latijn de Ordo Sanctae Ursulae (O.S.U.) stichtte, een genootschap met Ursula als patrones. Hieruit kwamen later de orden en congregaties van de ursulinen voort. In de franciscaanse geest beoefende ze heldhaftige armoede en ascese. Ze sliep op een hard bed, froeg een boetekleed, kastijde zich soms meerdere keren per dag, leefde slechts op water en brood en voegde daar in de vastentijd nog andere gestrengheden aan toe. Ze stierf in 1540 in Brescia. Direct na haar dood werd haar lichaam 30 dagen ongeschonden blootgesteld in de San Afrakerk in Brescia en vervolgens in die kerk bijgezet. Bij de begrafenis gebeurden er wonderen. Nog een paar feitjes ter afsluiting:
|
KloosterregelDe orde richtte zich specifiek op de opvoeding en het onderwijs van meisjes en vrouwen. Dit werd gezien als een middel om de maatschappij positief te beïnvloeden. In tegenstelling tot andere ordes leefden de eerste ursulinen niet in strikte afzondering achter kloostermuren. Ze woonden gewoon thuis, droegen geen speciale kleding en gingen de wereld in om armen te helpen en catechese te geven. Angela de Merici schreef zelf een eenvoudige en korte kloosterregel die door kardinaal Marco Cornero (1482-1524) werd goedgekeurd. Deze kenmerkte zich door haar democratische en eigentijdse karakter. In latere eeuwen sloten veel ursulinenkloosters zich alsnog aan bij een strengere kloosterregel. Vrouwen kregen de leiding over de gemeenschap. Ze kozen zelf hun eigen bestuurders, zoals 'moeders', gouvernantes en raden. Zonder traditionele geloften af te leggen, leefden de leden in maagdelijkheid, armoede en gehoorzaamheid, maar wel met een grote mate van flexibiliteit om hun werk in de maatschappij te kunnen blijven doen.Tijdgenoot Carolus Borromeus beijverde zich voor haar heiligverklaring, maar schreef ook een cruciale kloosterregel voor de ursulinen, waarmee hij de oorspronkelijke eenvoudige opzet van de orde ingrijpend veranderde in de geest van de contrareformatie. Hij veranderde de ursulinen van een vrije vereniging in een formele, besloten kloosterorde. De zusters moesten vanaf dat moment binnen kloostermuren (clausuur) gaan leven. In 1572 zorgde hij ervoor dat de paus de ursulinen officieel erkende als kloosterorde. Ze werden hierbij onder de traditionele regel van Augustinus geplaatst. Hij herzag de oorspronkelijke, democratische regel van Angela Merici en stelde de zuster onder het formele gezag van een bisschop. De zusters gingen in vaste communiteiten samenwonen en legden plechtige kloostergeloften af. Borromeus behield de kerntaak van de orde — het onderwijs aan meisjes — maar bepaalde dat dit voortaan binnen de muren van het klooster aan internaatsleerlingen gegeven moest worden. De zusters legden hiervoor een speciale vierde gelofte af, specifiek gericht op de opvoeding van de jeugd. |
BeeldEen standbeeld van Angela de Merici werd toegevoegd aan de galerij ordestichters in de Sint-Pieter in Rome. Ze wijst naar een opengeslagen boek dat een jong meisje in haar handen heeft.Op de basis lezen we: PIETRO GALLI FECE ROMA AN 1866. En op de sokkel: S. ANGELA MERICI VIRGO PARENS ET MAGISTRA SOCIETATIS VIRGINUM A S. URSULA. |
|
Pietro Galli (1804–1877)
S. Angela de Merici (1866) Marmeren beeld Rome - Sint-Pieter |