Paul Verheijen

DE EMMAÜSGANGERS



CARAVAGGIO

Reisverhaal

Zelfs bij een oppervlakkig lezen van Lucas 24,13-35 wordt duidelijk dat het hier om een reisverhaal gaat.
Het verhaal staat bekend als De Emmaüsgangers.
Lucas legt in zijn Evangelie en Handelingen van de Apostelen een voorliefde voor reizen aan de dag.
Het Emmaüsverhaal vertelt van een zekere Kleopas die met een niet met name genoemde reisgenoot op weg is van Jeruzalem naar Emmaüs.
In de Middeleeuwen ontstond de opvatting dat deze anonieme reisgezel Lucas zelf wel moet zijn, omdat hij de enige evangelist is die dit Emmaüsverhaal vertelt en hij het uit eigen ervaring kan weten.
Het wordt niet duidelijk waarom Lucas de plaatsnaam Emmaüs nadrukkelijk noemt.
Wil hij een zekere afstand tot Jeruzalem benadrukken?
60 stadiën klopt overigens niet met het aanwijsbare dorp dat vermeld wordt in 1 Makkabeeën 4,3.
In de verschillende handschriften staat als afstand van Emmaüs tot Jeruzalem ofwel 60, dan wel 160 stadiën genoemd (resp. circa 11 en 30 km).
Gaan naar Emmaüs betekent, hoe het ook zij, weggaan uit Jeruzalem en dat is in het verhaal de verkeerde richting.

JAN STEEN

Herkenning

De twee reisgenoten raken in gesprek met een derde.
's Avonds aangekomen in Emmaüs komt bij een maaltijd een einde aan de grote tegenstelling die in het verhaal een rol speelt:
Toen Jezus er was, herkenden zij hem niet - toen zij hem herkenden, was Jezus er niet.
De twee Emmaüsgangers kennen de identiteit van hun metgezel lange tijd niet.
Ze herkennen hem uiteindelijk aan het breken van het brood.

MORETTO DI BRESCIA

Climax

Voor zijn lezers maakt Lucas van meet af aan duidelijk dat de onbekende reisgenoot Jezus is.
Dat schept een ironische verdubbeling.
Wat de twee zien, is wat anders dan wat wij lezen.
Dit effect wordt versterkt doordat de twee aanvankelijk lijken te weten wat er gebeurd is.
Verbaasd veronderstellen ze dat hun derde reisgenoot de enige is die dat alles niet weet.
Vervolgens krijgen ze uitgerekend van hem uitgelegd wat er echt gebeurd is.
Wanneer en hoe ontdekken de twee wie er met hen meeloopt?
De uiteindelijke herkenning - bij het breken van het brood - wordt daardoor de climax van het verhaal.

MAURICE DENIS

PAASKRING


2016-2018 Copyleft - Paul Verheijen
Nijmegen