Paul Verheijen

ANDREAS




MARIA VAN GELRE



DIRK BOUTS

Het mindere broertje

De apostel Andreas speelt in de evangeliën een beduidend bescheidener rol dan zijn broer Petrus.
De naam Petrus komt 90 keer voor in de vier evangeliën, maar die van Andreas slechts 11 keer.
Matteüs 4,18 (roeping) en 10,2 (apostellijst);
Marcus 1,16 (roeping) en 1,29 (zijn huis in Kafarnaüm) en 3,18 (apostellijst) en 13,3 (onderonsje met Jezus);
Lucas 6,14 (apostellijst);
Johannes 1,40 (volgt Jezus) en 1,44 (afkomstig uit Betsaïda) en 6,8 (maakt opmerking over jongen met broden en vis) en 12,22 (onderonsje met Jezus)



DA VINCI



RAFAËL

Legendevorming

Voor een hagiografie zijn dit summiere gegevens, dus kan de legendevorming hierna zijn gang gaan.
Twee dingen vallen hierin op: een minachting voor seksualiteit en de imitatio Christi, het kopiëren van elementen uit Jezus' leven.

Andreas verkondigde het evangelie na een gevaarlijke zeereis in gebieden rond de Zwarte Zee alwaar hij bijvoorbeeld kannibalen exorceerde en gehuwden aanspoorde zich seksueel te onthouden.
Ook een zekere Maximilla uit Patras was bekeerd en volgde die aansporing op.
Daar was haar man Aegeates, die landvoogd was, niet blij mee en hij dwong Andreas de lokale goden te aanbidden, hetgeen Andreas uiteraard weigerde.
Daarop liet Aegeates hem door 21 mannen geselen.
Ontkleed werd Andreas vervolgens met handen en voeten aan een kruis met touwen vastgebonden in plaats van vastgenageld, opdat zijn martelaarschap maar lekker lang mocht duren.
Dit had een averechtse uitwerking, want aan het kruis preekte Andreas tot 20.000 mensen die bij hem waren gebleven.
Om verdere bekeringen en seksuele onthouding te voorkomen gaf Aegeates na twee dagen opdracht Andreas van het kruis halen.
Andreas bad tot God dat dit niet zou gebeuren en dat hij wilde sterven.
God verhoorde dit gebed en zette Andreas een half uur lang in zo’n verblindend licht dat Andreas voor zijn omgeving onzichtbaar werd.
Toen het licht verdween, bleek Andreas gestorven te zijn.
Na zijn dood werd hij door Maximilla van het kruis afgenomen.
Uit zijn graf stroomde hemels manna.
Aegeates werd bezeten van een boze geest en op weg naar huis stortte hij dood ter aarde.

Andreas' bekeringsdrift ging na zijn dood gewoon verder.
Als pelgrim verscheen hij aan een bisschop die dreigde te bezwijken voor een wonderschone vrouw.
De pelgrim ontmaskerde de vrouw als de duivel en aldus behoedde Andreas de bisschop voor verder seksueel onheil.

Deze legendes worden in 1600 nog wat aangedikt in de Legendario delle vite de’santi.
Nu weet men namelijk te vertellen dat de beulen die Andreas van het kruis wilden losmaken, werden gehinderd door plotseling opduikende engelen die de beulen verlamden.

De Oosters-orthodoxe kerk riep hem uit tot stichter van Byzanthium, waardoor hij op gelijke hoogte kwam met Petrus die in de rivaliserende stad Rome zijn marteldood (kruisiging!) had gevonden.
Verschil moet er zijn: Petrus werd ondersteboven gekruisigd en Andreas aan een crux decussata, een X-kruis, dat naar hem ook Andreas-kruis wordt genoemd.



CARAVAGGIO



JAN TOOROP


2016-2018 Copyleft - Paul Verheijen
Nijmegen