Paul Verheijen

JUDIT


CARAVAGGIO

GOYA

Bijbels?

Het zestien hoofdstukken kennende bloederige verhaal van Judit en Holofernes is in de kunst vaak uitgebeeld.
Hoe gewelddadiger hoe lekkerder, lijkt soms wel het devies.
Judit, de vrouw die haar stad en volk wist te redden, is de heldin van tal van joodse sagen en van een boek dat haar naam draagt.
Het boek Judit is niet in alle bijbels terug te vinden.
En als het wél in de bijbel staat valt het onder de noemer apokrief of deuterocanoniek, omdat de Hebreeuwse grondtekst (nog) niet is gevonden.
Ik ga ervan uit dat Judit een volstrekt verzonnen figuur is, bedoeld als toonbeeld van moed en vaderslandliefde.
Daarom kunnen we de grove historische en geografische blunders in het verhaal ook voor lief nemen.
Ook het christendom lijfde Judit in.
De kerkvaders zagen in haar gedrag de overwinning van kuisheid op lust.
Er werd zelfs een feestdag voor haar gereserveerd: 24 maart.
Sommige bijbeluitleggers interpreteren de onthoofding van Holofernes binnen het concept van de strijd tussen de beide geslachten en gaat het hier feitelijk om een ontmanning.

Hoofdstuk 1 - 7

De Assyrische koning Nebukadnessar is bezig met grote veroveringen als hij stuit op de tegenstand van de inwoners van Betulia (niemand weet zeker waar deze plaats lag of ligt).
Onder leiding van zijn legeraanvoerder Holofernes laat hij de stad belegeren.
Besloten wordt de bewoners te laten verdorsten door de watervoorziening af te snijden.
De burgemeester vraagt zijn stadgenoten na een maand zonder water te hebben gezeten nog vijf dagen vol te houden.
Misschien zal God hen helpen en gebeurt dit niet, dan geven ze zich maar over.

Hoofdstuk 8

Dan treedt Judit op, een mooie (invloed)rijke vrouw die ruim drie jaar weduwe is, nadat haar man aan een zonnesteek is overleden.
Ze vindt het ongehoord dat de burgemeester op die manier God op de proef durft te stellen.
De burgemeester stelt nu voor tot God te bidden dat hij de drinkwaterbakken vol laat regenen.
Maar Judit zegt dat God door haar hand Israël zal redden.

Hoofdstuk 9 - 10

Na een lang gebed tot God legt ze haar weduwedracht af en geeft haar kamenierster een leren zak met wijn en een kruik olie en een tas gevuld met proviand.
Getweeën verlaten zij de stadspoort.
Tegen Assyrische soldaten vertelt ze dat ze op weg is naar Holofernes om hem in te lichten hoe hij het makkelijkste Betulia kan innemen.

Met een escort van honderd soldaten bereikt ze veilig de tent van Holofernes die net als zijn soldaten overdonderd wordt door Judits schoonheid.

Hoofdstuk 11

Judit paait Holofernes door hem te vertellen dat hij een zetel in Jeruzalem zal verwerven.
Holofernes biedt haar een maaltijd aan die zij weigert.
Drie dagen lang eet ze alleen van het zelf meegebrachte proviand en 's nachts bidt ze tot God.
De vierde dag richt Holofernes een maaltijd aan waarbij hij tracht Judit over te halen eraan deel te nemen.
Zij gaat hierop in en eet en drinkt met hem.

Hoofdstuk 12

Holofernes drinkt meer wijn dan hij ooit in zijn leven gedronken heeft.

Als iedereen uitgeput naar zijn eigen tent terug is gegaan, blijft Judit alleen achter met Holofernes die volkomen laveloos op zijn bed ligt uitgestrekt.
Ze pakt het zwaard van Holofernes, grijpt hem bij zijn hoofdhaar en slaat met twee slagen zijn hoofd af.
Ze rolt het lichaam van het bed, trekt het gordijn van de bedstijlen.
Hoofd en gordijn geeft ze vervolgens aan haar kamenierster die het in haar proviandtas stopt.
Weer binnen de stadspoort van Betulia gekomen toont ze haar stadgenoten het hoofd en het gordijn.

Hoofdstuk 13 - 15

God en Judit worden met dank overladen.

Op Judits advies wordt het hoofd op de borstwering van de stadsmuur geplaatst.
In de tent van Holofernes ontdekken soldaten het onthoofde lichaam van Holofernes en raken in paniek, zodat ze gemakkelijk op de vlucht kunnen worden gejaagd.
Judit wordt vereerd als nationale heldin.
De legerplaats van Holofernes wordt dertig dagen lang geplunderd waarvan Judit het Holofernes-deel ten geschenke krijgt.

Hoofdstuk 16

Na een lange lofzang offert Judit in Jeruzalem Holofernes' bezittingen, inclusief het bedgordijn, als wijgeschenk aan God.
Bij haar leven wordt zij al beroemd en tot aan haar overlijden op 105-jarige leeftijd blijft zij ongehuwd ondanks vele aanzoeken.

TINTORETTO


2016-2018 Copyleft - Paul Verheijen
Nijmegen