Paul Verheijen


Home

Menu

Expo

Mail

Info

Bestel

Zoek

SINTERKLAAS


MORETTO

Attributen

- paard en knechten
- drie kinderen (scholieren / studenten) staande in kuip, tobbe of pekelvat
- drie meisjes / maagden
- drie gouden munten, ballen of appels
- drie broden of geldbuidels (op een boek)
- boot en anker
- engel die mijter geeft
- zwaard
- gekneveld kind aan zijn voeten
- houdt kind aan haren vast
- met een doopvont

DE LAIRESSE

Echte bisschop

Zoals Sint Jakobus (Santiago) hoort bij Spanje, Sint Maarten hoort bij Frankrijk en Sint Patrick bij Ierland, zo hoort Sint Nicolaas bij Rusland waar hij uitgroeide tot een zeer geliefde heilige wonderdoener.

Ook in Nederland kent iedereen Sint Nicolaas of Sinterklaas.

In Engels- en Duitssprekende landen is hij bekend onder de naam Santa Claus en geworden tot kerstman.
Deze folkloristische figuur gaat terug tot een echte bisschop.

SYLLABUS

Oude man?

Over zijn geboortejaar lopen de bronnen uiteen van 250 tot 270.

Eensluidend zijn wel de vermeldingen van de geboorteplaats:
Patras of Patara, een gehucht nabij de havenplaats Myra in het toenmalige Oost-Romeinse Rijk, waar voornamelijk christelijke Grieken woonden.
Myra is het tegenwoordige Demre in Turkije.

Als sterfjaar worden echter weer verschillende data genoemd, van 313 tot rond 350.
Zijn ouderdom varieert dus van 43 tot 100 jaar.

Wanneer Nicolaas volwassen is, wordt hij, evenals zijn oom, bisschop van Myra.

Legendevorming

Dit zijn feitelijk alle historische gegevens.
Dat is vrij karig en daarom kon de legendevorming zijn gang gaan, waarbij zijn leven en werken grote overeenkomst met dat van Jezus Christus gaan vertonen, de zogenaamde imitatio Christi.
Alle legendes gaan bovendien terug op ontleningen aan andere heiligen, al dan niet ook Nicolaas geheten, of zijn gebaseerd op volksfantasie.
De verhalen die er over Nicolaas verteld worden, zijn dus historisch gezien, volstrekt onbetrouwbaar.

Daarom voerde het Vaticaan Sint Nicolaas in 1969 van de lijst van heiligen af (waar hij trouwens pas in de 11de eeuw op was gezet) die de R.K.Kerk vereert.
Er doen inderdaad over deze Nicolaas talloze legendes de ronde.
De meeste daarvan zijn te vinden in de 13de eeuwse hagiografie over hem in de Legenda Aurea van Jacobus de Voragine.






Gewelfschildering

(Cappella dei Santi Eldrado e Nicola - Novalesa / Piemonte)

Deze gewelfschildering dateert uit ongeveer 1240.
Rondom het Lam Gods uit de Apocalyps zien we vier taferelen uit de Nicolaaslegendes.


Onder: Weigert de moederborst
Rechts: Werpt munten naar buurman en slapende dochters
Boven: Wordt bij kerk tot bisschop geroepen
Links: Wordt tot bisschop gewijd

Ikoon

(Ikonen-Museum - Recklinghausen)

In Rusland zijn er van de heilige Nicolaas ontelbaar veel ikonen te vinden.
Een van de beroemdste ikonen stamt uit eind 15de eeuw uit Noord-Rusland.
Deze ikoon werd voorbeeld voor vrijwel alle andere Nicolaas-ikonen.
In de centrale voorstelling zien we de heilige, baardloos, met een hoog voorhoofd, boek in zijn linkerhand.
Daaromheen zijn 14 scènes afgebeeld, te zien van links naar rechts en van boven naar beneden.

01. Geboorte (met badkuiplegende)
02. Doop
03. Opleiding tot kloosterling
04. Wijding tot lector
05. Tot bisschop gewijd
06. De drie vorsten in de gevangenis
07. Nicolaas verschijnt aan keizer Constantinus in een droom
08. De drie ontsnappen aan executie
09. Bestrijding afgod Diana
10. Schippers in nood
11. De reddende beker
12. De ontvoerde zoon
13. Dood
14. Translatie

Retabel

(Groeningemuseum - Brugge)

Dit Nicolaas-retabel is geschilderd door de anonieme Meester van de Lucia-legende eind 15de eeuw.
Het centrale paneel stelt de zegenende Nicolaas voor.
Het retabel bevatte oorspronkelijk 4 zijpanelen.
In 2008 verwierf het museum er drie van.

Linksboven: De arme buurman met zijn drie dochters (Legenda Aurea # 2)
Linksonder: De graanschepen ten tijde van hongersnood (Legenda Aurea # 5)
Rechtsboven: De drie priesterstudenten worden vermoord
Rechtsonder: De drie priesterstudenten worden door Nicolaas weer tot leven gewekt

Het paneel rechtsonder is sinds 1933 spoorloos en slechts bekend van een zwart-wit foto.


2016-2018 Copyleft - Paul Verheijen
Nijmegen