Schemata
Drie belangrijke schemata ontstonden met betrekking tot de maagden:
- Mysticum Matrimonium
`Mystieke Huwelijk': het Jezuskind op Maria's schoot schuift een bruidsring aan de vinger van een al dan niet geknielde maagd.
- Virgo inter Virgines
'Maagd onder Maagden': zittende of staande maagden in een welig landschap of in een rijk gestoffeerd vertrek omgeven met hun attributen een centraal tronende Maria mt Kind op schoot, de eerste onder de maagden.
- Virgines Capitales
`Kapitale' (belangrijkste) Maagden': Het trio Barbara van Nicomedië, Catharina van Alexandria, Margareta van Antiochie en Dorothea van Caesarea vormen een vaak samen vereerde, aangeroepen en afgebeelde groep (zie onder).
Soms zijn schemata gecombineerd: een van de meisjes ontvangt dan de ring of Maria is omgeven door vier apostelen, drie mannelijke heiligen en de Virgines Capitales.
|
Drietallen
Ikoon Novgorod school 16e eeuw
Sophia en haar dochters
Moskou - Tretyakov Gallerij
Soms worden deze maagden als drietal afgebeeld of vereerd en gerekend tot de zogenaamde pestheiligen.
- De 'Drie Gezusters', Genoveva van Parijs, Bettilla van Maroilles en Eutropia van Reims.
In 1875 werd, mede naar aanleiding van een genezing toegeschreven aan de tussenkomst van deze Drie Gezusters, door inwoners van Swartbroek (gemeente Weert) een kapelletje gebouwd, dat spoedig het hele jaar door werd bezocht door bedevaartgangers uit de wijde omgeving.
- De 'Drie Bethen', drie maagden uit het gezelschap van Ursula.
Zie de paragraaf over hen op de menupagina van Ursula en de elfduizend maagden.
- Fides, Spes en Caritas, dochters van Sapientia.
Dit legendarisch drietal is te beschouwen als de christelijke invulling van de Griekse deugden Pistis, Elpis en Agape, geloof, hoop en liefde en hun moeder heet dan natuurlijk op zijn Grieks Sophia, wijsheid.
Paulus schrijft bijvoorbeeld in een brief:
Ons resten geloof, hoop en liefde, deze drie, maar de grootste daarvan is de liefde.
(1 Korintiërs 13,13)
Er zijn in Nederland weinig meisjes die Geloof, Hoop of Liefde worden genoemd, maar in Engelssprekende landen wel: Faith, Hope, Charity of Russisch: Vera, Nadeschda en Ljubow.
- Barbara van Nicomedië, Catharina van Alexandrië en Margaretha van Antiochië
Lukas Tausmann (Villacher Werkstätte)
Nothelferaltar: die Heiligen Margaretha, Katharina und Barbara (circa 1515)
Sankt Jakob im Rosental (Kärnten - Oostenrijk) - Wallfahrtskirche Maria Elend
Een Duits oud rijmpje zegt:
Margareta mit dem Wurm
Barbara mit dem Turm
Katharina mit dem Radl
das sind die drei heilige Madl
Daarbij werden ze gekoppeld aan in het Duits ook rijmende standen:
Margaretha aan de boerenstand (Nähr)
Barbara aan de militaire stand (Wehr)
Catharina aan de onderwijzende stand (Lehr)
Vanaf de 14e-eeuw werd dit trio aangevuld met Dorothea van Caesarea en vormen ze gevieren de Virgines Capitales.
|