Paul Verheijen

HEILIGE MAAGDEN

Vast patroon

Rond maagdelijke martelaressen ontstond al in de 4e en 5e eeuw een bepaalde romantiek.
Veel vroegchristelijke martelaressen krijgen in de legendes die bewaard zijn gebleven in zogenaamde Passiones of Vitae te maken met een begerige koning, koningszoon, landvoogd of rijkaard.
Hij maakt haar het hof, waarna het meisje verklaart reeds verloofd te zijn met Jezus Christus.
Daarop volgen dan gevangenschap en een reeks van heldhaftig doorstane martelingen.
De maagd doet daarbij een beroep op bijstand van haar Hemelse Bruidegom de folteringen te doorstaan.
Haar dood leidt tenslotte tot de Eeuwige Bruiloft.
Soms wordt dit gevolgd door een bekering van de minnaar al dan niet met enkele van zijn vrienden, die dan zelf met de maagd eveneens het martelaarschap ondergaan.

Drietallen

Soms worden deze maagden als drietal afgebeeld of vereerd.

Een niet zo bekend drietal wordt gevormd door de nonnen Genoveva van Parijs, Bettilla van Maroilles en Eutropia van Reims.
In 1875 werd, mede naar aanleiding van een genezing toegeschreven aan de tussenkomst van deze Drie Gezusters, door inwoners van Swartbroek (gemeente Weert) een kapelletje gebouwd, dat spoedig het hele jaar door werd bezocht door bedevaartgangers uit de wijde omgeving.

Ook niet erg tot de verbeelding sprekend zijn drie maagden uit het gezelschap van Ursula: Aubet, Cubet en Quere (ook Einbeth, Earbeth en Wilbeth geheten).
Bijzonder is misschien wel het drietal Fides, Spes en Caritas, dochters van Sapientia.

Zo'n legendarisch drietal is te beschouwen als de christelijke invulling van de Griekse deugden Pistis, Elpis en Agape, geloof, hoop en liefde en hun moeder heet dan natuurlijk op zijn Grieks Sophia, wijsheid.
Er zijn in Nederland weinig meisjes die Geloof, Hoop of Liefde worden genoemd, maar in Engelssprekende landen wel: Faith, Hope, Charity of Russisch: Vera, Nadeschda en Ljubow.

Meer verering en bekendheid genieten de zogenaamde 'drie heilige maagden'.
(Afb: Ikoon Novgorod school 16e eeuw - Sophia en haar dochters (Moskou - Tretyakov Gallerij)

Drie heilige maagden

Lukas Tausmann (Villacher Werkstätte)
Nothelferaltar: die Heiligen Margaretha, Katharina und Barbara (circa 1515)
Sankt Jakob im Rosental (Kärnten - Oostenrijk) - Wallfahrtskirche Maria Elend

Dit is de verzamelnaam voor Barbara van Nicomedië, Catharina van Alexandrië en Margaretha van Antiochië.

Een Duits oud rijmpje zegt:

Margareta mit dem Wurm
Barbara mit dem Turm
Katharina mit dem Radl
das sind die drei heilige Madl


Daarbij werden ze gekoppeld aan in het Duits ook rijmende standen:
Margaretha aan de boerenstand (Nähr)
Barbara aan de militaire stand (Wehr)
Catharina aan de onderwijzende stand (Lehr)

Ze worden ook gerekend tot de zogenaamde pestheiligen.

Enzovoort

Naast deze drie heilige maagden passeren op deze website ook onderstaande martelaressen uit de begintijd van het christendom de revue: