Paul Verheijen

KERKLERAREN

Eretitels

  • Kerkleraar
    Nogal wat heiligen die zich behalve door heiligheid van leven ook hebben onderscheiden in buitengewone geleerdheid en zuiverheid in de leer, hebben een eretitel gekregen. Bonifatius VIII stelde voor hen de algemene eretitel Doctor Ecclesiae in.
  • Apostolische Vader / Apologeet
    Met de benaming Pater Apostolicus wordt hierbinnen een groep auteurs bedoeld uit de late 1e eeuw en vroege 2e eeuw die volgen op de schrijvers van het Tweede Testament en - naar verluidt - de apostelen persoonlijk hadden gekend. Hun geschriften zijn ontstaan in de periode 90-160 en bestaan uit verhandelingen, brieven, fragmenten en apologieën (verweerschriften). Om die reden worden ze soms ook als Apologeten betiteld.
  • Kerkvader
    Binnen de grote groep kerkleraren werd op hun beurt de speciale eretitel Pater Ecclesiae weggelegd voor hen die werken hadden geschreven die naast de Bijbel als tweede bron van geloof gingen gelden.
De patrologie, 'leer van de vaders', bestudeert het leven en de geschriften van deze kerkvaders, terwijl de patristiek dat doet voor alle kerkleraren.
Soms krijgt een heilige een unieke doctor-titel toegekend: Hoewel er tientallen, zo niet honderden kerkleraren en -vaders zijn, wordt er zowel in de westerse als in de oosterse traditie een eigen viertal kerkvaders bijzonder in ere gehouden.

Vier westerse kerkvaders



De westerse kerkvaders schreven vooral in het Latijn.
Ze worden elk op een aparte webpagina besproken:

Vier oosterse kerkvaders

Den Bosch - Sint Janskathedraal
Gebrandschilderd raam 29 uit 1889
van restauratiearchitect Lambert Hezenmans (1841-1909)
en glas-in-loodmaker Jean-Baptiste Capronnier (1814-1891)
De oosterse kerkvaders worden in de westerse kunst beduidend minder vaak afgebeeld. Zij schreven vooral in het Syrisch, Koptisch en Grieks.
Ten voeten uit en geplaatst in een ornament zien we van links naar rechts:
  • Basilius de Grote met tweetand-staf en uitgerolde (onleesbare) schrifttekst
  • Gregorius van Nazianze met rijksappel-staf en opgerolde schrifttekst
  • Johannes Chrysostomus met uitgerolde evangelietekst Evangelium secundum Matthaeum
  • Athanasius de Grote (±296-373 - feestdag 2 mei) met opgerolde schrifttekst

Selectie

Paulus VI verklaarde pas in 1970 de eerste vrouwen tot kerklerares. Persoonlijke betrokkenheid van pausen heeft ook een rol gespeeld bij enkele kerkleraarverklaringen. Zo werd Thomas van Aquino in 1567 tot kerkleraar verklaard door Pius V die tot dezelfde orde der dominicanen behoorde.
2016 Paul Verheijen / Nijmegen